محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )

287

تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )

چهار ، نرم سائيده ، با آب مورد سرشته ، قرص بسازند و يك مثقال او را با آب برنجِ مطبوخ ، سى و روغن گل سرخ ، هفت ، حقنه نمايند . [ 773 ] حقنه جهت ليثرغس و امراض دماغى : شحم حنظل ، سه ؛ قرطم ، هفت ؛ تخم انجره ، سه ؛ فودنج ، پنج ؛ پوست بيخ كبر ، سه ، جوشانيده ، با روغن زيتون ، پنج حقنه نمايند . [ 774 ] حقنهء حارّه جهت فالج و لقوه و ليثرغس و امثال آن : شبت ، بابونج ، مرزنجوش ، حرمل ، قرطم ، حلبه ، تخم كتان ، برگ چغندر ، سبوس گندم ، شحم حنظل ، دانهء بيدانجير و قنطوريون رقيق ، از هر يك ، يك كف ؛ انجير زرد ، ده عدد جوشانيده ، با عسل ، روغن زيتون و آبكامه ، هر يك هفت ، حقنه نمايند . مرى ، غير آبكامهء مشهور است كه با سركه ترتيب مىدهند . [ 775 ] حقنه جهت عرق النسا و امثال آن : كه بعد از حقنهء مسهله بايد نمود و هر چند امساك آن شود بهتر است : جندبيدستر ، جاوشير ، بارزد و ميعه ، از هر يك دو ؛ مقل ، سه ؛ فرفيون ، يك ، دو مثقال آن را در روغن قسط و امثال آن حل كرده و حقنه نمايند . [ 776 ] حقنه جهت نضج ورم گرده و اورام صلب رحم به غايت نافع : لعاب خطمى ، تخم كتان ، ماء الشعير ، لعاب حلبه و روغن كنجد ، از هر يك ده مثقال استعمال نمايند . [ 777 ] حقنه جهت اسهال صفراوى و كراثى كه با تب و سدّه باشد ؛ از مجربات حقير : خبّازى ، بنفشه و نيلوفر از هر يك دو ؛ جو مقشّر ، دو ؛ سپستان ، بيست عدد ؛ عنب الثعلب و ، پوست هليلهء زرد ، پنج ؛ تخم كدوى نيم كوب ، هفت ، جوشانيده با لعاب بزرقطونا ، روغن تخم كدو و شيرخشت ، از هر يك ده ، حقنه نمايند . آنچه از بعضى اطبا مذكور است كه مسهل به عصر در حقنه جايز نيست ، اصلى ندارد ؛ چه عصر در فوهات مجارى و عروق ضيقه جارى است ، نه در افضيه و در شرح اسباب در علاج سرسام صفراوى و ادخال هليلجات در حقنه آن مذكور است . [ 778 ] حقنهء معتدله كه در اكثر امراض نافع است : قرطم و جو مقشّر ، از هر يك ده ؛ عناب ، بيست ؛ سپستان ، سى ؛ بنفشه و عنب الثعلب ، از هر يك هفت ؛ خبّازى ، سه ؛ برگ چغندر ، ده ؛ سبوس گندم جوشانيده ، پنج با فلوس ، خيارشنبر ، پانزده ، و روغن بادام ، ده ؛ بورهء ارمنى ، ده ؛ ترنجبين ، ده به طريق معلوم حقنه نمايند . [ 779 ] فتيلهء لينه : خطمى و بوره بالسوية نرم سائيده ، از حرير گذرانيده و با شكر سرخ كه به