محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )
276
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )
[ 688 ] ضماد جهت باد سرخ : كه حمره گويند و جميع ورم حارّ مجرب است : گچ را از تافته بيرون كرده ، با آب گشنيز بسيار رقيق سرشته ، آن مقدار را بر هم زنند كه گچ را بستگى زايل شود و مكرر طلا نمايند . [ 689 ] قرص نردى : كه در كل ورم حارّ آزموده است : صندل سرخ ، فوفل ، شياف ماميثا ، سفيداب قلعى ، گل ارمنى ، بزر البنج ، مرداسنگ ، حضضِ مكى ، پوش دربندى و ريوند چينى ، هر يك جزوى ؛ بيخ لفاح و افيون ، هر يك نيم جزء ، با آب سرشته ، به هيئتِ آلت نرد ترتيب داده ، با آب گشنيز و سركه و گلاب و امثال او طلا كنند . [ 690 ] قرص سعفه : منقول از جامع « امين الدوله » و جهت سعفه وقوبا و اورام بارده و صداع بلغمى به غايت آزموده است : زردچوبه و بادام تلخ ، هر يك جزئى ؛ مقل ازرق ، [ دو جزء ] ، مقل را سه شبانه روز در سركه خيسانيده ، قرص ترتيب دهند و با آب كاسنى و روغن گل سرخ و سركه و امثال او ضماد نمايند . [ 691 ] ضماد مقوّى دماغ : كه دفع نزلات مزمنه به حسب مداومت كند و به جهت دردسر مزمن و تقويت دماغ بىعديل است ، منقول از تذكره : نمك ، سنگ نمك طعامِ سوخته ، بورهء سوخته ، خربق سفيد ، مويزج ، شوره ، خردلِ سرخ و زبد البحر ، هر يك جزئى ؛ گوگرد ، گل سرخ ، سماق ، برگ حنا ، اذخر ، عفص ، فراسيون ، صمغ عربى ، كندر ، قرنفل ، عود ، صبر زرد ، بيخ سوسن ، زرد شيخ زاج ، ساذج ، سنبل الطيب و جوزبوا ، هر يك نيم جزء ، سركه را بجوشانند و صابون زقى به قدر دو وزن مجموع در سركه حل كرده ، بسرشند و قرص ترتيب دهند و با آب گرم ضماد نمايند . [ 692 ] ضماد سرطان متقرح و جرب حارّ و حكّه و اورام حارّه : مجرب است و منع تزايد مىنمايد سرب را با آب كاسنى بسايند تا غليظ شود و روغن گل با روغن بادام بالسوية ضماد نمايند و اگر با آب گشنيز و با آب بارتنگ بسايند ، به دستور ، نافع است . [ 693 ] ضماد جرب به غايت آزموده است : تخم ريباس ، بيست مثقال ؛ مغز هستهء زرد آلوى تلخ و زيبق ، هر يك دو مثقال ، با سركه سائيده و با روغن كنجد در حمام طلاكنند . [ 694 ] ضماد ديگر : ايضا جهت جرب و حكّه به غايت مفيد است : انار ترش با پوست ريزه كرده ، چندان بجوشانند كه مضمحل شود ، پس بكوبند تا دانه و پوست يكسان گردد ، در حمام طلا كنند و هر گاه از ماده سوداوى و صفرا باشد و با حدتِ خلط ، مغز دانهء كدو و