محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )

254

تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )

خواهند . [ 557 ] دهن الناردين : روغن سنبل رومى در كل امراض بارده مثل فالج و لقوه و رعشه و قولنج و ضعف معده و جگر و كليه و مثانه و گرانى سمع و درد رحم و احتباس حيض و درد اعضا و اعصاب ، نافع است ، شرباً و ضماداً و احتقانا : قصب الذريرة ، عود ، بلسان ، سعد ، ورق الغار ، قسطِ تلخ ، ناردين ، مرزنجوش ، قردمانا ، ساذج ، اذخر ، راسن ، ابهل ، برگ مورد و اذان الفأر ، از هر يك پنج ، نيم كوب كرده با ششصد و پنجاه مثقال شراب كهنه يا جمهورى يا نبيذ زبيب و عسل و دو هزار و يك صد و پنجاه مثقال آب تا شش ساعت بجوشانند كه به نصف رسد بعد از آن كه يك شبانه روز خيسانيده باشد ، پس صاف نموده ، با گل سرخ و حماما و سليخه و آب مورد تازه و مر صاف ، از هر يك بيست و سه [ سى و دو ] مثقال تا سه ساعت ، ثانياً بجوشانند كه به نصف رسد ، پس صاف كنند و با سنبل رومى و سنبل الطيب و قرنفل و ميعهء سايله و روغن بلسان - و اگر نباشد روغن زيتون كهنه - جُوزبوا ، از هر يك بيست و سه مثقال ؛ روغن كنجد ششصد و پنجاه مثقال ، به آتش نرم بار ثالث بجوشانند تا آب سوخته شود و روغن بماند ، آنگاه صاف نموده و استعمال كنند . [ 558 ] دهن السداب : جهت درد كمر و ورك و [ مثانه ] و كليه و ساقين و ادرار نمودن بول و حيض و تحليل رياح و درد گوش و صرع و صداع بارد ، شرباً و ضماداً و قطوراً و احتقاناً ، به غايت نافع است : به ازاء هر يك اوقيه سداب تازه ، سه اوقيه [ روغن ] زيتون يا كنجد و يك مثقال از هر يك از خردل و حبّ الرشاد و عاقرقرحا ، يك رطل آب كرده ، بجوشانند تا روغن بماند ، پس صاف نموده ، استعمال كنند . [ 559 ] دهن العلقم : دهن الحنظل است و دهن قثاء الحمار نيز نامند و اكثر اطبا بهترين ادهان دانسته‌اند ؛ خصوصاً جهت تقويت [ باه ] و اشتها و برودت معده و درد مفاصل و نقرس و عرق النسا بىعديل است و عجيب الفعل تر از روغن ناردين دانسته‌اند : عصارهء قثاء الحمار ، ده رطل ؛ ميعهء سايله ، پانزده مثقال ؛ قنطوريون ، شحم حنظل ، زراوند مدحرج ، زوفاى خشك ، پودنه كوهى و برّى و نهرى ، سگبينج ، برگ دفلى و بيخ سوسن آسمانجونى ، از هر يك ده مثقال ؛ عاقرقرحا ، چهار مثقال ؛ آب صاف ، روغن زيتون ، بالمناصفة پانزده رطل بعد از خيسانيدن ادويه بجوشانند تا آب سوخته ، روغن بماند ، پس صاف نموده ، استعمال كنند .