آب به يا انار شيرين يا شربت به و امثال او بنوشند . نسخهء ديگر كه مجرب حقير است : اناردانِ ترش و مويز دانه دار ، بالسوية ؛ زيرهء كرمانى ، ده يك او بسيار نرم كوبيده تا سه مثقال بنوشند . اما مسكّن قى بلغمى و سوداوى : گل سرخ ، چهار درهم ؛ زرشك بىدانه ، سه درهم ؛ نعناع ، پوست بيرون پسته ، مصطكى ، عود هندى ، سنبل الطيب ، قرفه ، قرنفل ، فرنجمشك و زيرهء كرمانىِ پرورده ، از هر يك ده درهم . دو مثقال اين دارو را با سكنجبين سفرجلى و امثال آن بنوشند . باب نهم : در سنونات و غرغره و مضمضه سنونات ، ادويهء مخصوصه به امراض دندان است ؛ اعم از آن كه سائيده باشند ، يا به چيزى بسرشند ، يا قرص كنند . مؤلف « تذكره » گويد كه سنون از مخترعات « جرجيس » - والد بختيشوع - است و ظاهراً اين كلام اصلى نداشه باشد و از قدما بودنْ اظهر است و در استعمال سنون شرط است كه معده ممتلى نباشد و قبل از استعمال او دهن را به آبهاى ادويهء مناسبه بشويند و به مسواك و امثال آن دندان را پاك كنند . [ 462 ] سنون : از مجربات والد حقير و جهت رفع درد دندان به غايت آزموده است : هرجويه ، زردچوبه ، تخم ريحان ، سريش ، پوست بيخ درخت زرشك ، كتيرا ، بادام مقشّر و صمغ عربى ، از هر يك دانگى ؛ فوفل ، پنج عدد ، بسيار نرم بسايند و استعمال نمايند . [ 463 ] سنون ابيض : از معالجات بقراطى و جهت مستحكم نمودن دندان و گوشت بن دندان و رفع خون آمدن و منع كرم خوردن و ريختن مواد از دماغ به بن دندان ، به غايت مفيد و رفع بدبويى دهان و جلاى دندان مىدهد و چون با روغن زيتون يا قطران سرشته ، بر بن دندان دردناك گذارند ، در حال رفع الم مىكند . و چون با سركه مخلوط كرده و مضمضه نمايند ، دندان متحرك را مستحكم و فى الواقع بهترين سنونات است : عاقرقرحا ، وج ، كزمازج و سعد ، از هر يك شش مثقال ؛ پوست انار ، مازوىِ سبز ، كندر ، گلنار ، گل سرخ ، مرواريد ، بسد و سفال چينى ، از هر يك سه مثقال ؛ بيخ سوسن كبود ، چهار مثقال ؛ شاخ گاو كوهىِ سوخته ، دندان فيل ، دانهء هليله ، طباشير ، تخم خرفه ، نشاسته ، كتيرا ، گشنيز خشكِ بو