هليلهء زرد ، هفت ؛ كابلى و سياه ، هر يك پنج ؛ پوست بليله و آملهء مقشّر ، هر يك سه ؛ گل گاو زبان ، گياه غافث ، بادرنجبويه و اسطوخودوس ، از هر يك سه ؛ مويز بىدانه ، بيست مثقال ؛ آلوى بخارا ، ده دانه ؛ بسفايج ، دو ؛ تربد سفيدِ محكوك ، يك مثقال و نيم ، در پنج رطل آب بجوشانند تا به يك رطل و ثلث رسد ، پس صاف نموده و ده افتيمون اضافه نموده و بجوشانند تا يك رطل بماند و صاف كنند و نيم مثقال غاريقون را در آن حل كرده بنوشند و بايد غاريقون را در عسل سرشته باشند و به جهت صاحب جنون و ماليخوليا ، صبر سقوطرى ، نيم مثقال و خربق سياه ، بيست دانگ اضافه كنند و جهت اخراج بلغم لزج ، به جاى صبر و خربق ، شحم حنظل دو دانگ كنند . [ 442 ] نوع ديگر كه قوىتر است : از جامع « امين الدوله » : هليله كابلى و هليله سياه ، از هر يك هفت ؛ افسنتين ، دو ؛ بليله و آملهء مقشّر ، گل سرخ ، گياه غافث ، اگر نباشد شكوفه او خوب است ، از هر يك سه ؛ سنا مكى ، چهار مثقال ؛ مويز بىدانه پانزده مثقال ؛ تمر هندىِ از ليف و دانه پاك كرده ، هفت مثقال ؛ آلوى بخارا ، بيست عدد ؛ شكاعى ، بادآورد ، گل گاو زبان و بادرنجبويه ، از هر يك سه ؛ اسطوخودوس ، كماذريوس و كمافيطوس ، از هر يك دو مثقال ؛ ساذج هندى ، قرنفل ، انيسون و رازيانه ، از هر يك يك مثقال ؛ تخم بادرنجبويه ، فرنجمشك و تربد محكوك ، از هر يك يك مثقال و نيم ؛ بسفايج ، دو مثقال ؛ خربق سياه ، نيم مثقال ، در شش رطل آب بجوشانند تا به ربع رسد و افتيمون ، اضافه نموده ، بعد از سرد شدن كيسهء افتيمون را بيفشارند و صاف كنند و غاريقون و صبر زرد ، از هر يك نيم مثقال ؛ نمك نفطى رلاجوردِ غير مغسول ، از هر يك دو دانگ ؛ شحم حنظل ، دانگى و نيم ؛ شكر سفيد ، هفت مثقال ، مجموع را كوبيده ، در آن حل كنند و نيم گرم بنوشند . و اگر خواهند كه اخراج صفرا نيز كنند ، هليلهء زرد ، پنج مثقال داخل مطبوخ و نيم دانگ سقمونياى مشوى اضافه محلول نمايند . [ 443 ] مطبوخ زوفا : جهت ربو و ضيق النفس و سرفه ، نافع است : عناب ، ده دانه ؛ سپستان ، بيست دانه ؛ مويز بىدانه ، پانزده مثقال ؛ انجير زرد ، ده دانه ؛ اصل السوس محكوكِ از پوست ، چهار مثقال ؛ پرسياوشان ، سه ؛ تخم خطمى ، تخم خبّازى ، زوفاى خشك ، بيخ سوسن و حلبه از هر يك دو مثقال ، در چهار رطل آب بجوشانند تا به ربع رسد ، پس