بيرون هر يك را خراشيده ، با دانه كش دانه را بيرون آورند و در آب بجوشاند تا تلخى كه داشته باشد زايل شود و نرم گردد ، پس با عسل و شكر به دستورى كه گذشت بجوشانند . [ 400 ] مربّاى زنجبيل : كه زنجبيل پرورده گويند و جهت تقويت باه و گرده و مثانه و هضم طعام و معدهء بارده و تب بلغمى و سوداوى ، نافع و مدرّ بول است : زنجبيل را بيست روز در آب بخيسانند و خشك كرده با آب و اندك عسل بجوشانند تا نرم شود ، پس ريزه كرده ، عسل كف گرفته چندان بريزند كه او را بپوشاند و بگذارند تا مزاج بگيرد . [ 401 ] مربّاى هليله : مقوّى معده و هاضمه و مجفِّف رطوبت معده و مليّن طبع و جهت ضعف جگر و دماغ و رياح بواسير و سودايى كه از احراق بلغم به هم رسيده باشد ، نافع است : صد عدد هليلهء كابلى بزرگ را در آب به قدرى كه او را بپوشاند بخيسانند و پنجاه درهم خاكستر چوب تاك بر آن ريزند و هر سه روز يك بار آب و خاكستر را تغيير دهند و بعد از ده روز هليله را بشويند و با قدرى آب كه او را بپوشاند و با يك كف ، جوى مقشّر چندان بجوشانند كه جو پخته شود ، پس بيرون آورده و از آب خشك كنند و از جو پاك سازند و با سر ميخى ده سوراخ هر عددى را كرده ، با عسل كف گرفته به قدر فرو گرفتن آن در ظرفى كنند و بيست روز بگذارند و عسل را تغيير دهند و چند جوش بايد داد تا خاطر جمع شود كه ديگر رطوبتى كه از آب برداشته بود در آن نمانده است ، بعد از آن با عسل كف گرفته به قدرى كه او را بپوشانند در ظرفى به كار دارند . اگر خواهند كه قوىتر گردد ، و به ازاى هر صد عدد هليله از هر يك ادويه كه در مربّاى شقاقل مذكور شد يك اوقيه اضافه نمايند . [ 402 ] ورد مربا : عسلىِ او را به فارسى گل انگبين نامند و معرَّب او جلنجبين است و شكرى او را به فارسى گل شكر و گل‌قند گويند ، و به عربى ، جلنجبين شكرى و قوت گل انگبين تا چهار سال و گلقند تا دو سال باقى است . عسلى ، را در آخرِ دوّم ، گرم و خشك و شكرى ، در اوّل دوّم ، گرم و در يبوست ، معتدل و هر دو مقوّى دماغ و معده و مجفِّف رطوبت غريبهء معده و بعد از غذا ، مانع صعود بخارات به دماغ‌اند . عسلى جهت مبرودين و فضول بارده ، اوفق و جهت درد مفاصل و نقرس و فالج و