محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )
20
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )
سمانى را - كه به تركى بيلدرچين نامند - به تمام كباب كرده بخورند و چيزى از او طرح نكنند ، بالخاصية مجرب دانستهاند و به دستور كباب جگر سگ ديوانه كه او را گزيده باشد نافع يافتهاند و بستن آن نيز بر موضع جراحت بسيار موثر است . دواء الذراريح ، بالخاصية رافع مضرات و از مجربات جميع اطبّا است و چون از آن نوشند اجسامى با بول دفع مىشود شبيه به حيوان بسيار كوچك و عوام را گمان مىشود كه بچههاى سگ است . دواء الذراريح : ذراريح بزرگ فربه را - كه به تركى الاكلنك نامند - سر و بالها و پاها را انداخته ، يك جزء ؛ عدس مقشّر ، يك جزء ، فلفل ، قرنفل ، دارچينى ، سنبل الطيب ، زعفران ، هر يك سدس جزء و مجموع را سائيده با آب قرص بسازند و هر روز دو دانگ با آب گرم بنوشند و قسم ديگر ذراريح را سر و بال انداخته ، سه شبانه روز در دوغ خيسانيده بعد از هر يك شبانه روز تجديد دوغ نموده ، پس خشك كند و بعد از آن با مثل او عدسِ مقشّر سائيده با آب ، قرص ساخته ، به قدر دو دانگ هر روز با آب گرم بدهند . مداواى زخم سباع و سگ غير ديوانه و بوزينه و امثال آن : يك شبانه روز پياز و نمك و عسل را با يكديگر مخلوط كرده بر زخم ببندند ؛ پس به مرهم اسود ضماد نمايند و مرهم مزبور جهت زخمهائى كه از كوفتگى اعضاء و سقطه به هم رسيده به دستور نافع است : مرهم اسود : قنّه ، روغن زيتون ، موم ، پيه ، بالسوية استعمال كنند و موضع گزيدهء پلنگ و شير و يوز را اوّل به ادويهء جذاب ضماد كنند ، مانند سركه و خاكستر و پياز و عسل و بعد از آن با سركه و نمك بشويند ؛ پس به مرهم اسود معالجه كنند و بستن باقلاى تازه كه دو نيم كرده باشند به غايت جاذب زخم سگ و امثال اوست و آرد باقلا با سركه ، به دستور ، مؤثر و جاذب است و جهت زخم دندان انسان نيز مفيد است و شبّ محترق و به دستور ، كندر با روغن زيتون و شراب جهت گزيدن انسان ، نافع است و هرگاه موضع زخم حيوانات ورم كند طلاى مردارسنگ رافع آن است . موغالى : نزد بعضى غير موش خرماست و گويند كوچكتر از ابن عرس و خاكسترى رنگ و دندانش سه طبقه و بر بالاى يكديگر مىباشد و چون بر حيوانى مسلط گردد بر خصيهء آن مىچسبد و گزيدن او باعث درد شديد و آبله كردن حوالى آن و گاه است كه