محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )
194
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )
خوش كردن نافع است و در تفريح دل نظير ندارد ، و جهت بخار و قطع عرق فاسد و بدبوئى بدن ، نافع و اين سفوف را « ارسطو » جهت « اسكندر » ترتيب داده لهذا سفوف اسكندريه نيز گويند و قوتش تا دو سال باقى و شربتش تا دو مثقال است . صفت آن : قرفه ، ساذج ، نارقيصر - كه آن معرَّب ناكسير ، لغت هندى است - و آن ، رازى رومى و قسمى از هيوفاريقون است ، عود ، هيل ، اسارون ، مصطكى ، هليلهء كابلى ، فرنجمشك ، نارمشك ، زيرهء كرمانى ، دارچينى ، اشنه ، فلفل ، دارفلفل ، زنجبيل ، قرنفل ، ناردانگ ، جوزبوا ، قاقله ، كافور از هر يك ، يك جزء ؛ مشك و عنبر ، از هر يك نيم جزء ؛ شكر ، شش چندان پيش از طعام و بعد از طعام از يك درهم تا سه درهم تناول نمايند . [ 279 ] سفوف : جهت اسهال از مجربات ابوى ( ره ) است . اطفال و غير اطفال را نيز نافع است . صفت آن : حبّ الرمانِ بوداده ، [ ده درهم ] را بسيار نرم صلايه كنند ؛ طباشير سفيد ، صمغ عربى ، كتيرا ، مصطكى سفيد ، تخم مورد ، گل سرخ ، گل ارمنى ، [ از هر يك ، يك درهم ] سفوف كنند و به اطفال نيم مثقال صباح و نيم مثقال ، شب با شربت به يا شربت سيب ترش بدهند . [ 280 ] سفوف بلوط : منقول از منصورى ، جهت تقطير البول و سلس البول مجرب است . صفت آن : بلوط مقشّر بو داده ، [ پنج درهم ] كندر ، [ سه درهم ] ؛ گشنيز خشك ، گل ارمنى و صمغ عربى ، [ هر يك ده درهم ] ، سفوف بسازند به قدر دو درهم صبح و دو درهم شام . و اگر با تقطير و سلس البول تشنگى شديد باشد كه مريض هر چه بياشامد زود رفع نشود بايد كه با ماء الشعير و بزرقطونا نيز بياشامند و غذا با آب غوره و سماق و مثل آن ترتيب دهند . [ 281 ] سفوف ديگر : جهت سلس البول مجرب است . صفت آن : بلوط ، [ هشت درهم ] گشنيز خشك ، [ سه درهم ] ؛ راسن ، [ دو درهم ] ؛ عرق سوسن ، لسان الثور و تخم خرفه ، [ چهار درهم ] ؛ انيسون ، [ يك درهم ] ؛ سنبل الطيب ، [ چهار درهم ] ؛ طباشير ، [ پنج درهم ] ؛ مصطكى ، [ يك درهم ] ؛ زر ورد ، سعد و كندر ، [ هر يك چهار درهم ] ؛ شكر مثل همه ، وقت خواب استعمال نمايند به قدر سه مثقال . [ 282 ] سفوف : جهت اسهال مرارى مزمنه و بواسيرى و نواصيرى حارّه ، به غايت مجرب