محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )
180
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )
است . نسخهء او مختلف و بهترين نسخهها از « حنين بن اسحاق » است كه صاحب كامل الصناعه ترجيح داده . صفت آن : دارشيشعان ، قصب الذريره ، اسارون ، عود بلسان ، سليخه ، جعده ، مصطكى و فو ، از هر يك شش مثقال ؛ فقاحِ اذخر و زعفران ، از هر يك دوازده مثقال ؛ دارچينى ، حماما و مر صاف ، از هر يك بيست و چهار مثقال ؛ اقحوان بيست مثقال ؛ سنبل الطيب ، شانزده مثقال ، با شراب و يا نبيذ عسل يا جمهورى قرص بسازند . [ 215 ] قرص اندر و جورون الملك : كه مؤلف آن به اسم پادشاه آن عصر تأليف كرده . و جزء اعظم ترياك غرزه و بعضى معاجين كبار است ، مقوّى معده و دماغ و جگر و با قوت ترياقيه و جهت علل باردهء اعضاى رئيسه ، مفيد . صفت آن : بابونهء سرخ و سفيد ، سماق بىدانه ، مر صاف ، اسارون ، انيسون ، اشنه ، قصب الذريره و عود بلسان ، بالسويه با شراب جمهورى يا مثلث يا نبيذ [ زبيب ] قرص بسازند . [ 216 ] قرص لك : كه از اجزاى معاجين كبار است : فيلجوش - كه لوف باشد - ، يك جزء ؛ لك مغسول ، دو جزء ، با شراب يا جمهورى يا مثلث قرص بسازند . [ 217 ] قرص آذر معمو : كه از جملهء اجزاى مخلِّصه است - كه سوطيرا گويند - . ملطّف و مفتِّح و جهت استسقا و امراض جگر و سپرز و معده ، نافع . و ضماد او محلّل اورام بارده و جهت درد سر بلغمى و نزلات قديم ، بسيار مؤثر است . صفت آن : حماما ، دارشيشعان ، قسط تلخ ، قصب الذريره ، فلفل سفيد ، قرنفل و نانخواه ، از هر يك سه مثقال ؛ دارچينى ، مصطكى ، زعفران و مر صاف ، از هر يك شش مثقال ؛ فو ، يك مثقال ؛ سنبل الطيب و ساذج هندى ، از هر يك هفت مثقال ، با شراب يا امثال آن از مذكورات قرص بسازند . [ 218 ] قرص اقروقومعما : يعنى قرص زعفران از جملهء اجزاء دواء الخطاطيف است و در خواص ، مانند آذرمعمو و بعضى هر دو را به اين اسم خواندهاند . صفت آن : زعفران ، دارچينى ، بيخ سوسنِ آسمانجونى و ساذج هندى ، از هر يك دو مثقال ؛ گل سرخ ، حماما و قسط تلخ ، از هر يك ، يك مثقال ؛ مر صاف ، چهار مثقال با شراب و مانند آن به دستورى كه گذشت قرص بسازند . [ 219 ] قرص قوقيون : از اجزاى مثروديطوس است . مفتِّح و ملطّف و محلّل و منقّى احشاء و