غليظه و زيادتى هضم ، نافع است و گرم است در اوّل و در يبوست ، معتدل و قوتش تا سه سال باقى است . و شربتش دو درهم . صفت آن : افيتمون ، اسطوخودوس ، حبّ بلسان ، سليخه ، اسارون و قرنفل ، از هر يك چهار مثقال ؛ زرنباد ، درونج ، مرواريد درشت ، كهربا ، مرجان ، بهمن سرخ و سفيد ، ساذج ، سنبل ، قاقلهء كبار ، قرفه و جند ، از هر يك سه درهم ؛ حريرِ محرق ، دو درهم ؛ زنجبيل ، دارفلفل و مشك ، از هر يك ، يك درهم با عسل كف گرفته بسرشند و حقير يك وزن اجزاى اين مفرّح را به غير جند با دو وزن مفرّح سهل الوجود سابق سرشته با زيادتى فادزهر معدنى ، [ سه درهم ] و عنبر [ دو درهم ] اشهب و ورق طلا [ يك درهم ] و نقره [ دوازده درهم ] در آثار ، بىعديل مشاهده نموده است و مسمى به مفرّح ابريشم كرده و در رفع اقسام ماليخوليا ، به شرط مداومت مجرب است و تخلف نمىكند . [ 157 ] مفرّح زمردى بارد : از اختراع حقير و جهت امزجهء حارّ و منع بخار سوداوى و تعديل مزاج جگر و اعضاى رئيسه و نزلات حارّ ، به غايت نافع است . صفت آن : آمله كه به گلاب پرورده باشد ؛ خشخاش سفيد ، تخم خرفه ، گشنيز خشك ، از هر كدام بيست مثقال ؛ مغز تخم هندوانه ، مغز تخم خيار ، مغز تخم كدو ، گل مختوم يا داغستان ، ابريشم مقرض محرق ، بهمنين ، پوست ترنج ، پوست نارنج ، گل گاو زبان ، فادزهر معدنى و طباشير ، از هر يك پنج مثقال ؛ عصارهء زرشك ، تخم كاهوى مقشّر ، نشاسته ، گل سرخ ، كنجد و نيلوفر كبود ، هر كدام ده مثقال ؛ زمرد و ورق نقره ، هر يك دو مثقال ؛ مشك و كافور ، از هر يك نيم مثقال و عنبر اشهب ، يك مثقال با شيرهء ترنجبين و شيرخشت و شربت سيب و امثال آن چهار صد مثقال بسرشند . در بعضى امزجه ، مرواريد و كهربا و مرجان ، از هر كدام چهار مثقال ، ورق طلا و نقره و عنبر دو مثقال اضافه نموده‌اند . [ 158 ] مفرّح حارّ كثير المنافع : جهت امراض بارده - هر قسمش كه باشد - و جهت جنون و وسواس و تقويت اعضاى رئيسه و تفتيح سدّه‌ها به غايت نافع است . گرم در سوم خشك در دوّم و قوتش تا دو سال باقى است و شربتش تا يك مثقال . صفت : اشنه ، اظفار الطيب ، نارمشك و فرنجمشك ، بالسوية ؛ قرفه ، قرنفل ، دارچينى و سنبل الطيب ، از هر يك نصف اجزاء ؛ مصطكى و زعفران ، از هر يك مثل وزن ربع اجزاء با عسل بسرشند .