محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )
151
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )
گرم ناشتا و وقت خواب بنوشند و در زمان بارد ، پانزده روز ؛ در زمان حارّ ، هر سه روز يك بار با آب گرم و روغن بادام شيرين و نبات و حذر نمايند در مزاج خشك . و سعوط از او صاحب صداع بارد ، مقدار حبّه به آب مرزنجوش كند . و به دستور ، صاحب لقوه سعوط نمايد و در امراض حلق به قدر حبّه به دهان گرفته ، آبش را ابتلاع نمايند و در سرفهء كهنه و تازه و بلغمى به عصر مرزنجوش ، مقدار حبة . و جهت ضيق النفس و ربو به آب زيره و اصل السوس و در وجع فؤاد و امعاء با آب رطبه و اگر متعذر باشد به آب طبيخ زيره و جهت وجع سپرز به ماء الورد و خل خمر و جهت درد پهلو به شراب الاصول و جهت درد جگر به آب و عسل و هرگاه از مادهء بارده باشد و اگر از سدّه باشد به ماء الاصول . و جهت مبطون ، به ماء الآس ، هرگاه ضبط شكم خود نتواند كرد وجهت درد تهيگاه به آبى كه گرم شده باشد در آفتاب در تابستان و در زمستان به جلّاب نيم گرم و جهت تبهاى با لرز هرگاه با او وجع فؤاد باشد با آب و جهت تبهاى مركبه به مطبوخ انيسون و جهت زحير با آب بزرقطونا و با آب نيم گرم و جهت حصات با آب سداب يا آب ورق ترب و جهت بيمارى كه خواب نكند به طبيخ خشخاش و جهت بواسير به ماء الكراث و جهت ثقل لسان ، حبهاى با آب سماق و جهت غمِ بىسبب به آب كاسنى و جهت جماع به ماء الحمص المطبوخ و جهت نقرس حبّهاى هر روز فرو برد و جهت زنى كه بزايد و نفاس قطع نشود به آب حلبه و جهت هّم به آب حرمل و جهت كسى كه افيون خورده به طبيخ دارچينى و جهت كسى كه كافور خورده باشد به طبيخ عود به ماء الورد . و جهت گزيدن عقرب ، به عسل و جهت گزيدن افعى هر روز حبهاى ، هر چند قى كند باز بنوشد تا قى ساكن گردد و علامت در اين آن است كه مار گزيده وقتى كه پاك شود از سمّ ، خوابش مىبرد . و همچنين در هر سمّ قتّالى و جهت مادهاى كه در گرده به هم رسيده باشد به طبيخ نخاله و زبد وجهت رفع زيادتى خون حيض به آب سماق وجهت احتباس خون حيض به طبيخ عناب و مويز و جهت قولنج به طبيخ اصل السوس ، نافع است . صفت آن : دارفلفل ، دارچينى ، جنطيانا ، سليخه ، جندبيدستر ، از هر كدام چهار درهم ؛ « 1 » سنبل الطيب ، فقاح اذخر ، زراوند طويل ، از هر يك ده درهم [ هفت درهم ] ؛ افيون ،
--> ( 1 ) در نسخهاى ديگر ، سه داروى اول را سه درهم و سليخه را دو درهم و جند را سه درهم ذكر كردهاند .