صفت آن : نيم رطل آلو بخارا و مثل آن تمر هندى و هر يك از عناب و سپستان و مويز منقّى ، سه مثقال ؛ هليلهء زرد ، تخم كشوث ، افسنتين و بنفشه ، از هر يك پانزده مثقال ؛ گل سرخ ، ده مثقال ؛ تخم خبّازى ، خطمى ، رازيانه و صندل زرد ، از هر يك چهار مثقال ، در آب پخته ، صاف نموده و با سى مثقال ترنجبين و يك وزن ادويه شكر به قوام آورند ، و طباشير و كتيرا و صمغ عربى و سقمونيا را اضافه نمايند و قدر شربتش تا هفت مثقال . [ 118 ] معجون : منقول از ارشاد و تذكره جهت قطع اخلاط بارده و فضلات بلغميه و جهت ادرار فرمودن حيض ، نافع و رنگ رخسار و بشره را نيكو گرداند . و گفته‌اند كه جهت برص مجرب است و تا سه روز پى هم تا پنج درهم استعمال نمايند و قطع كنند ، پس سه روز ديگر عود كنند . و وقت ابتداى استعمال او خوب است كه قمر شروع در نقصان كرده باشد . صفت آن : هليلجِ كابلى ، بليج ، آملج ، افتيمون و دوقو ، از هر يك پنچ مثقال ؛ قرفه و دارفلفل ، از هر يك چهار مثقال ؛ جوزبوا ، عاقرقرحا و شيطرج ، از هر يك دو مثقال با عسل بسرشند . [ 119 ] فلونياى رومى : منافعش مثل فلونياى فارسى است ؛ لكن انفع است از او در قولنج و عسر بول و سنگ گرده و مثانه و ضيق النفس و تشنج و سل و خوانيق و نزلات و فساد دهان و دندان و اسهال و ضعف جگر و اين احرّ است و آن ايبس است و هر دو مفسد ذهن‌اند ؛ مگر آن كه اكثار در اطعمهء حلو و دسمه نمايند و تا حاجت نباشد استعمال ننمايند . اجزاى او ، به عينه اجزاى فلونياى فارسى است با زيادتى سليخه و ساذج هندى ، يك درهم و روغن بلسان پنج درهم . [ 120 ] فلونياى فارسى : جهت قطع خون و تقويت اعضاء و حفظ جنين و صداع و سرفه و ضعف معده و تقويت باه و قوتش تا چهار سال باقى است و قبل از شش ماه استعمال نبايد كرد و قدر شربت ، تا يك درهم . صفت آن : فلفل ابيض و بزر البنج ، از هر يك بيست و پنج درهم ؛ افيون ، طين مختوم ، فوه ، تخم كرفس ، جوز ، ابهل ، اسارون ، نانخواه ، رازيانه ، سنبل ، قسط ، بادام تلخ و زرنباد ، از هر يك پانزده درهم ؛ مغز تخم خربزه ، پنج درهم ؛ اشق ، سه درهم ، با عسل و شراب