صفت : هليلهء كابلى ، بليله ، آمله ، افتيمون ، غاريقون ، صبر سقوطرى ، ايارج فيقرا و شاهتره ، از هر يك دو مثقال [ درهم ] ؛ بسفايج و سناء مكى ، از هر يك هفت درهم ؛ تربد سفيد ، پانزده درهم ؛ حاشا ، سه درهم ؛ اسطوخودوس ، پنج درهم ؛ انيسون ، يك درهم ؛ سقمونياى مشوى ، پنج درهم با عسل معجون كنند مقدار شربت ، پنج درهم تا پنج مثقال . [ 107 ] معجون شهرياران : كه مسهل است جهت برودت معده و جگر و زرداب و مرهء سودا و تحليل قولنج . صفت : زنجبيل ، قرفه ، دارچينى ، قرنفل ، سليخه ، سنبل ، جوزبوا ، هيل ، قاقله ، مصطكى ، حبّ بلسان و زعفران ، از هر يك چهار درهم و نيم ؛ سقمونيا ، سه درهم ؛ تربد ابيض ، هشت درهم ؛ حبّ النيل ، هشت درهم ؛ شكر سليمانى ، مثل الجميع ، با سه وزن ادويه عسل بسرشند و قدر شربت از چهار درهم تا چهار مثقال و در بعضى نسخه ، شبرم به جاى حبّ النيل است و اين نسخه اوفق است . [ 108 ] معجون سفرجلى مسهل : جهت امراض معده و ضعف معده كه از رطوبت باشد و به جهت تهوع و غثيان و انقباض طبيعت ، نافع و مقوّى فم معده و مانع صعود بخارات است و قدر شربتش تا پنج مثقال است . صفت آن : به شيرين پاك كرده از پوست و تخم ، يك رطل در دو رطل مثلث بجوشانند تا مهرّا شود ، پس بكوبند و از منخل بگذارند و يك رطل عسل اضافه كرده ، به قوام آورند و اين ادويه را حل نمايند : زنجبيل ، دارفلفل و دارچينى ، از هر يك دو مثقال ؛ هيل ، قاقله كبار و زعفران ، از هر يك سه مثقال ؛ مصطكى ، پنج مثقال ؛ سقمونيا ، ده درهم ؛ تربدِ به روغن بادام چرب كرده ، سى درهم ، شربتى پنج مثقال تا هفت مثقال با آب گرم و در نسخهء ديگر ، زنجبيل و دارفلفل ، چهار درهم است . [ 109 ] معجون برتراشه : جهت قولنج صعب و تنقيهء معده و امعاء و مسهل قوى است و مجرب است . صفت آن : هيل ، قرفه ، ساذج ، فلفل ، دارفلفل ، زنجبيل ، برنگ كابلىِ مقشّر و قرنفل ، از هر يك ، يك مثقال ؛ آملهء مقشّر ، تخم كرفس ، سنبل الطيب ، زعفران و مصطكى ، از هر يك نيم مثقال ؛ تربد سفيد و محموده ، از هر يك ده مثقال و عسل ، سه وزن ادويه شربتى از يك مثقال تا يك مثقال و نيم .