محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )
12
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )
فندق و پسته و فيلزهرج كه در يك روز چهار مرتبه هر دفعه قدر يك مثقال بدهند . عرق الدابة : مورث ورم روى و سبزى آن و خناق و عرق بسيار و بدبويى آن است و دواى او بعد از قى با ماء العسل ، شرب مىپخته و روغن گل سرخ است كه مكرر بنوشند و ترياق الطين ، مذكور شد . ارنب بحرى : از سموم حارّه و اگر نكشد مورث سل است و اعراض او درد معده و ضيق النفس و قى مفرط و عسر بول و عرق بد بوى و نفث الدم است و مداواى آن آب خيارشنبر و شير الاغ و زنان و آب برگ خطمى و سرطان نهرى است و بعد از تسكين عوارض ، خوردن حب خربق سياه و غاريقون و كتيرا و ربّ سوس ، بالسوية به قدر درهمى با جلّاب . ذراريح : كه به تركى الا كنلگ نامند . از سموم حارّه و علامت او مانند اعراض ارنب بحرى و با التهاب و اختلاط عقل و مداواى او مانند ارنب بحرى و قى كردن با آب گرم و روغن گل سرخ و شرب شيرهء تخم خرفه و خيار و لعابها و شير زنان و جهت احتباس بول ، جلوس در مطبوخ خطمى و چكانيدن روغن گل با سفيدهء تخم مرغ در احليل و تغذيه به روغن بادام و نان ميده و پالوده و انجير خشك و هريره از آرد گندم و شكر و روغن بادام . [ وزغه ، حربا و تخم حربا ] مداواى خوردن وزغه و حربا و تخم حربا به دستور مذكور است و ترياقات مذكوره و دواء المشك و مثروديطوس و ترياق اربعه نافعاند . بلادر و جند سياه و امثال آن : مورث احتراق و جنون و وسواس و التهاب معده و تشنگى مفرطاند و مداواى آن شرب شير و دوغ و گوشتابهاى چرب و شيرههاى تخمهاى سرد ، مثل خرفه و استنشاق روغن كدو و بنفشه و چرب كردن سر به روغنهاى مرطِّبه . مغز گردكان ، فاد زهر بلادر است . خوردن خون گاو و بستگى شير و خون در معده : مورث كرب و اضطراب شديد و غثيان عنيف و درد احشاء و عسر النفس و كزاز و احتباس بول و طبع است و مداواى او حقنه و پنير مايهء حيوانات با سركه و حلتيت و بوره و فلفل با سركه تا رفع انجماد آن نمايد و در اين قسم مواد ، قى جايز نيست ؛ مگر در شير فاسد و جوارش عود و مضغ مصطكى و ماء العسل در اين باب مفيد است . يتوعات و حبّ السلاطين و امثال آن : از ادويهء حارّه مسهله ، مورث التهاب و غثيان