محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )
113
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )
درهم ) ؛ مكرسه ( سه درهم ) ؛ فرفيون ( دو درهم ) ؛ دارفلفل ( دو درهم ) ؛ فلفل ابيض ، ( دو درهم ) ؛ و اسود ، ( دو درهم ) ؛ جظيانا ( دو درهم ) ؛ فقاح اذخر ( دو درهم ) ؛ از هر يك دو درهم ؛ قسط ( چهار درهم ) ؛ كمادريوس ( چهار درهم ) ؛ افتيمون از هر يك چهار درهم ؛ اسارون ( شش درهم ) ؛ سليخه ( شش درهم ) ؛ عود بلسان ( دو درهم ) ؛ حب البلسان ( دو درهم ) از هر يك دو درهم ؛ زراوند ، ( شش درهم و نيم ) ؛ سقمونيا ( شش درهم و نيم ) ؛ سنبل الطيب ، ( سه درهم و نيم ) ؛ موّ ، ( دو درهم ) ؛ حماما ، ( دو درهم ) از هر چهار درهم ؛ با عسل بسرشند و بعد از شش ماه استعمال نمايند . در مختار ابن هبل ، مرّبه جاى موّ واقع شده است . [ 10 ] ايارج فيقرا : به لغت يونانى فيقرا ، به معنى تلخ است ، و از تأليفات « بقراط » است و نافع است در امراض سر و رافع ابخره دماغى است و منقّى معده و مواد بلغمى و مادهء حبوب مسهله . و گويند مضرّ معده و گرده است و مصلحش عناب و قدر شربتش تا دو مثقال و قوتش تا دو سال باقى است . صفت آن : گل سرخ ، مصطكى ، سنبل الطيب ، عود بلسان ، حبّ بلسان ، سليخه ، دارچينى و اسارون ، از هر يك جزوى ؛ صبر زرد ، دوچندان مجموع را ، كوفته و بيخته و اگر به تنهائى استعمال نمايند با عسل شهد بسرشند و اگر مادهء حبوب كنند ، بدون عسل استعمال نمايند . [ 11 ] ايارج جالينوس : منافع او مثل منافع ايارج لوغازيا است و به جهت قولنج و استرخا و سلس البول و تقطير البول ، انفع از اوست و در بقاى قوت و قدر شربت و طريق استعمال به دستور ايارج لوغازيا است . صفت آن : موافق نسخهء كامل : شحم حنظل ، غاريقون ، پياز عنصلِ مشوى ، اشق ، سقمونيا ، خربق اسود ، هيوفاريقون و فرفيون ، از هر يك شانزده مثقال ؛ بسفايج ، افتيمون ، مقل ازرق ، كماذريوس ، سليخه ، فراسيون ، از هر يك نه مثقال ؛ مرّصاف ، سكبينج ، زراوند طويل ، فلفل اسود و ابيض ، دارفلفل ، دارچينى ، جاوشير ، جندبيدستر ، فطراساليون ، از هر يك چهار مثقال و در بعضى نسخ ، زعفران و صبر را چهار مثقال اضافه نمودهاند با سه وزن عسل سرشته با مطبوخ موافق ميل نمايند . [ 12 ] ايارج اركاغانس بن داود عليه السلام : جهت امراض رطوبى و دشوارى نفس و