بهاء الدوله رازى ( بهاء الدين بن مير قوام الدين )
599
خلاصة التجارب ( طبع قديم )
عظيم مفيد بود قبل از سم مداومت خوردن بالعادة خر زهره سم حشرات را در حيوانات كم سازد و درد شكم حيوانات را تسكين دهد چون سر چهار مثقال سائيده با طبيخ حلبه بخورانند درونج عقربى بيخيست مشهور از جبال شام بسيار گيرند و عقده است شبيه بدم و درون وى سفيد بود و برون وى اغبر و صلب و زرين باشد و در طعم اندكى مرار مىباشد و از عطريتى خالى نباشد طبيعت وى گرم و خشك در سوم درجه نافع بود از جميع سموم و لسوع شربا و ضمادا بتخصيص با انجير و مفرح و مقوى سخن دل و جگر و معده بود در عفونات مفيد آيد تا غايتى كه تعليق وى نيز فايده دهد حب الفار بود به شكل فندقى كوچك پوست آن سياه و تنگ بوده و مغز آن خوش طعم بوى باشد و برگ آن به برگ مورد ماند و طبيعت آن گرم و خشكست در دوم درجه با شراب بياشامند لسع عقرب را نافع آيد و ترياق سموم مشروب را و تازهء او ضماد نيكو باشد جهت لسع زنبور نحل فودنج پودنه را گويند مشهورست در كنار آبها بسيار بود و يك نوع از ان در كوهها شود و برگ و طعم آن بزوفا ماند و قوت آن بيشتر از نهرى بود طبيعت جمله گرم و خشك است در سوم درجه چون با شراب بياشامند به جهت نهوش و ضماد كنند عظيم نافع آيد و طلا كردن آن كمى كند در لسوع و اگر بيشتر خورند ضرر هم قاتل بازدارد و در تدخين و افزايش آن هوام بگريزند و گويند چون سلامته بود نه جبلى با مطبوخ بخورند عض سباع را نافع آيد نعناع طبيعت آن قريب است به طبيعت فودنه آن نوعى است از فودنه و بحقيقت فودنه است بنالى و بسيار را ديديم كه فودنه را در بستان نشانيد و تربيت كردند مكرر چند سال باز مىكندند و مىنشاندند چندانكه نعناع شد و بسيار خوردن ان عض سباع را نافع آيد و از بوى آن هوام بگريزند و عصارهء آن خوردن نهوش را نافع آيد ترب تخم او اقوى از بيخ و برگ باشد طبيعت تخم وى گرمست در سوم درجه نقيع آن كوفته در خمر جهت اكثر سموم و نهوش نافع آيد و عصارهء پوست ترب همين منفعت دارد و آب ترب بر عقرب ريزند بميرد و كسى كه بسيار ترب خورده باشد عقرب بگزد مضرت نكند و برى آن نيز قريب بدين منافع باشد تخم شلجم طبيعت آن گرم بود در سوم در خبر چون نقيع آن در خمر بياشامند اكثر سموم قتاله و نهوش را دفع كند و قبل از درد در سم منع نمايد قرطم برى كاچيره بود در صحراى دور از آب مىرويد و تخم وى كوچكتر از بستانى باشد