بهاء الدوله رازى ( بهاء الدين بن مير قوام الدين )
537
خلاصة التجارب ( طبع قديم )
و يا چيزى و با سوسن طلا بايد كردن و ضماد حلب كوفته و در روغن گل و سركه هم نافع بود و اگر فودنج را بپزند يا همچو عقيده شود با موم روغنى ضماد كنند مفيد باشد و خوردن چيزهاى پرباديانه و شاخ تر آن و تخم آن هم سود دارد و خراطبين كوفته طلا كردن بسى نيك بود و آرد جو و كرنب و حلبه و تخم كتان پخته ضمادى مفيد باشد و در جمله از خوردن چيزهاى كه مقوى آن مزاج بود پرهيز بايد كردن و پنير مايه و چيزهاى كه شير را مىبندد چون فادزهر و آنچه مايه دار نبايد دادن و ليكن پنير مايه را در سركه حل كرده طلا كردن سود دارد و بسيار باشد كه شير بسته متعفن گردد آنجا سلق را بايد پختن تا مهرا شود و آن را با مغز نان و آرد باقلا بايد كوفتن غالب و روغن گل برچكانيده ضماد كردن و آرد كنجد و عسل و آرد باقلا و نان تنگ نيكو بهم كوفته ضماد كردن مفيد بودن و ضماد را هر روز دو سه نوبت تازه كردن تا زودتر تحليل كند و آب نيك گرم را هر ساعت لته دو سه تو بدان تر كرده تكميد كردن نافع آيد و تيزاب نرم ماليدن سود و اللّه اعلم كوفتگى گوشت پستان از ضربه و اشباه آن بگيرند ماش مويز بهم نيكو بكوبند به آب برگ سرو بسرشند و ضماد كنند نافع بود اماس پستان علامات آماس اعضاى ظاهره و اسباب آن همان است كه مرارا مبين شده علاج آنجا كه آماس كرم باشد تكميد كردن به سركه ممزوج به آب گرم نافع آيد و تضميد به سكنجبين مخلوط بروغن گل و آرد باقلا مفيد بود و بكوفته عنب الثعلب كه بروغن گل چرب كرده باشند نيكو آيد و انگور آن را نرم كرده ماليدن پيوسته مفيد آيد و چون از سه روز گذرد ضمادها كه در بسته شدن شير گفته شد نهادن فائده بخشد و در اواخر ضماد كوفته تخم كتان به سركه سرشته نيكو بود و اگر پنج درم خطمى و سه درم مرد و دو درم زعفران را بزردهء تخممرغ سرشته طلا كنند نافع بود و در جمله اوقات تيزاب نرم ماليدن فائده دهد بغايت و چون آماس سرد باشد تخم كرفس كوفته ضماد كردن همچنين بابونه كوفته و به آب باديان سرشته يا به آب كرفس نافع آيد و تيزاب كارى بسى مفيد بود و ضمادهاى گرم كه در بسته شدن شير از سردى گفته شده جمله مفيد بود و آنجا كه ورم صلب بود اول روغن بنفشه و زردهء تخممرغ بهم آميخته طلا كردن سود دارد و بعده آن را بروغن گل و زهره گاو آميخته طلا كردن مفيد آيد و اگر قطران قدرى پسر با آن بياميزند اقوى باشد