بهاء الدوله رازى ( بهاء الدين بن مير قوام الدين )
513
خلاصة التجارب ( طبع قديم )
كه نخود و پياز در ان بسيار باشد گوشت مرغ و خروس چون گوشت قاز خصيهء بط و قاز گوشت كنجشك كبوتر بچه شير برنج تخم قاز و بط كوكوى گندنا مغز استخوانها امرود شيرين حلواى زردك شلغم بيخ ترب گوشت شش ماهى كلى را بريان كرده مرغهاى مسمن كبابهاى كم زيره هريسه دارچينى ريخته با روغن گوسفند جغرات گاوى و گوسفندى تازهء محكم بسته و شيرين انگور تازه با پوست و دانه خربزه شيرين كوكوى عسلى يا قندى ساده از تخمهاى مذكور قليهء برنج قليهء بغدا سياه پلاو مازندرانى چرب پر نخود و مويز بگوشتهاى مذكور قليه پر هليون و نخود و بورانى هليون با قيمهء پر نخود و لوبيا و قاتق جغرات يا قروت كم نمك و گفتهاند كه اگر كسى پيوسته بجاى غذا گوشت كنجشك خورد و بجاى آب شير اكثر اوقات مائل و كثير المنى و شديد الآله باشد و اما اشربه نبيذ مويزى خمر نو به مقدارى كه سكر نكند بر بالاى طعام در طرف آخر روز عصارهء جرجير با نبيذ مذكور طبيخ گزر و جرجير و شلغم و انجير با نبيذ مذكورات پياز يا پنير بمساوات آميخته و بقوام آورده مرباى گزر و مرباى راحت و مرباى بالنگ بيان آنچه ماليدن آن بر مذاكير و عانه و مقعده مقوى و بزرگ سازندهء عضو و مصلح مزاج جمله آلات تناسل و محرك شهوت بود روغن بان روغن زنبق روغن مكرم كه در فربه ساختن لاغر مذكورست دهن مسمن روغن قسط روغن راحت روغن غاليه و روغن تخمهاى مذكورست چون گزر گندنا با شير گوسفند بيان حقنه نافع بگيرند سر و پايچه كبوتربچه و گندم از هريك جزوى جرجير و مغات و بوزيدن و شقاقل و قلب الصنوبر از هر يكى ربع جزوى جمله را شب در تنور نهند تا مهرا شود پس بمالند لختى و بيالايند و شير و روغن اضافه كرده به كار دارند تا شب خسپيده و سرين بر بالش نهاده اگر سه سقنقور با روغن آن بيآميزند بهتر باشد و اگر ازين آب غالب باشد و در ان بنشيند فائده يابند بيان افعالى كه مهيج و مرغّب است ملاحظه حسن نيكو و ملاعبه با آنها و ديدن صور باه نامه و آنچه بدان ماند و شنيدن حكايات از ان باب و خواندن طرق اين فعل و نكاح مكرر و مجدد و غسل به آب سرد در صيف و استحمام سبك در شتا و فرح ممتد و سوارى معتدل و قى كردن گاهگاه و عادت هضم نيكو و دلك معتدل بتخصيص از دست مرغوب و دواهاى بزرگ كننده ماليدن بيان آنچه مضعف باه بود ترشيها خوردن بتخصيص آنچه نيك ترش بود و چيزهاى تيز خوردن و چيزهاى شور خوردن و مستى متواتر و تخمه كردن متعاقب و سرديها