بهاء الدوله رازى ( بهاء الدين بن مير قوام الدين )
500
خلاصة التجارب ( طبع قديم )
و صبر و مردارسنج و توتياى مغسول را به شراب يا بشير زنان سرشته جدا جدا طلا كردن و در احليل چكانيدن و رعايت اغذيه و اشربه و استعمال سائر دواها چنانچه در بحث علاج مطلق قروح ظاهرى گفته شده نمودن و آنچه درينباب بسى نافع و مسهل الاخذست بستن گل سرشوى نرم سوده است بران و هر لحظه تجديد كردن بعد تنقيه و رعايت اغذيه و اشربه مناسبه و چون قرحه نيكتر باشد خشك آن بستن گل سرشوى مفيد آيد و چون كمترى بود گل را به آب يا شراب سرشته بستن انفع باشد و آنجا كه از عفونت و حدت رطوبات محل مدخول فيه واقع شده باشد شستن عضو هر لحظه پايهاى ترياقى خنك و معتدل و بعد از ان آبستن اول بود در قرحه داخل لعاب گل سرشوى در شير زنان حل كرده در احليل چكانيدن هم بغايت نافع آيد ليكن اگر بايد كه بسيار غليظ نباشد و چكانيدن بشير مرضعات يا روغن گل هم تعديل و تنقيه نيكو كند و تدابير قروح خبيثه همه در محلش مذكور است و اللّه اعلم خارش قضيب و كيس خصيه سبب آن ماده رقيق حاد دموى يا غير آن بود كه از حوالى و اعالى بدانجا آورند يا غلبه چرك محل و عرق آن باشد علاج آنچه از چرك و عرق بود آن بشستن آب گرم مندفع گردد و آنچه از خلطى باشد و كم بود هم تفتيح مسام و تلئين به آب و روغن و باستحمام زائل گردد و چون در ماده منوى باشد به جماع كردن تسكين يابد و آنچه غالب بود تنقيه بايد كردن انگاه باجمال مذكوره اصلاح نمودن و حجامت بر پهنه ران سودمند بود و همچنين در آب معادن نشستن و طلاى گل سرشوى خيسانيده عظيم مفيد آيد و اگر به تدبيرى قوىتر احتياج افتد از تدابير چرب و حكه التفات بايد كردن و اللّه اعلم برآمدن بزهار بسيار افتد كه اجماد ابيضه بزهار برآيد و در زهار پنهان شود بايد كه عسر البول پديد آيد و اخراج بول با درد باشد و سبب اين سوء المزاج سرد بود و در عضو برد خارجى ممد آن باشد علاج آن علاج گرمابه است و آبزن و روغنهاى گرم ماليدن و در هواى گرم و تر ساكن بودن و ضمادهاى نرم گرم قوى نهادن و سوارى معتدل كردن و ابو على گويد كه قدما فرمودهاند كه در مجرى قضيب نى بنهند و باد بدمند چندانكه بدن همچو خيك پرباد شود و بدان بيضه فرود آيد فتق اين علتىست مشهور و اغلب در پشت زهار