بهاء الدوله رازى ( بهاء الدين بن مير قوام الدين )

435

خلاصة التجارب ( طبع قديم )

و آنجا كه حرارتى باشد يا تپى ادويه بارده قاتله كرم استعمال بايد كردن و اگر از ادويهء حارهء قاتله كرم چاره نباشد آن را با معدلات مناسب مثل سكنجبين و آبكامه و دوغ و سركه و آب كاسنى و طلخشوق بايد دادن و ادويهء كرم كشنده كرم مطلقا درمنه تركىست و قرومانا و قسط و پودينه و قنبيل و افتيمون و بزر راتيخ و صعتر و افسنتين و تخم كرنب و لحاء ( 1 ) شجره غرب و كنيكر دارد و فلفل و مربى و زيره بريان و سياه تخم و تخم تره تيزه و سير و كبر و سعد و حاشا و شحم حنظل و عنصل و ترمس و قطران و حب النيل و ماهودانه و روغن راحت و روغن مغز زرد آلو و تخم شفتالو و تخم ملوك كه در دار المرز آن را كول گويند و ادويه سرد كشنده كرم گشنيز خشك است و اين كرم راست كند و بر آرد و سماق و تخم خرفه و سركه كبرى و عنصلى و عصير برگ شفتالو و فوفل و طبيخ پوست و بيخ خرتوت غالب و طبيخ پوست بيخ انار ترش و غوره هم ترش بيان تركيبى نافع بگيرند افسنتين و شيخ ارمنى و قسط و مر و قرنفل و برنگ كابلى و هليله كابلى و هليله و آمد و تربد سپيد و مشك طراشيع از هر يكى سه درم ترمس و نخود سياه از هر يكى يك درم غانث شش درم سرخس چهار درم همه را كوفته و بيخته بانگبين بسرشند و صباحها چند عدد انجير خشك بخورند و بعد از ان اين شربت مقدارى جوزى بخورند و چندانكه توانند بر گرسنگى از بىآن صبر كنند جمله كرمها را دفع كنند ديگرى بگيرند ايارج فيقرا و شيخ و افسنتين از هر يكى يك درم شحم حنظل دو دانگ ملح هندى ربع درمى اين جمله يك شربت بود همچنان معجون ساخته به كار دارند ديگرى بگيرند برنگ كابلى مقشر و خرماى دانه بيرون كرده و مغز جوز از هر يكى ده درم جمله را بكوبند و بسرشند و بوقت خواب بخورند و بخسپند و اگر اين تركيبات را به همان دستورهاى سابق به كار دارند اولى بود و اگر مغز و شير باهم دهند هم شايد و از تركيبات قوام ترياق بزرگ را بسى آزموده‌اند و آنچه آزموده‌ايم در اخراج حيات تخم ملوك‌ست كه آن را با پنج برابر آن آناردان و مغز جوز كوفته باشند و بناشتا و بر بالاى اطعمه از ان خورند مروى بزرگ را كمتر از شش درم و بيشتر از ده درم نيكو نباشد و كودكان را تا چهار درم و پنج درم دهند و بسيار كودكان بدين صحت يافتند و همچنين غوره كه نيم شيره شده باشد بر بالاى طعام غالب خوردن مفيد آيد و همچنين مداومت كبسى مقوى برسن صبيال ؟ و مهارش و زربيخ و بلادر مربى عظيم فائده بخشد و همچنين طعامهاى قاتق‌دار كه سير و تخم ملوك با برگ آن داشته باشد و دوغ ملوكى و شير ماست و پرشير كودكى سه ساله را كرم معده تشويش مىداد و شكمش برآمده بود و قى بسيار مىكرد و قراقر هم در شكم او مىبود لاغر مىشد و غذا مىطلبيد و شكمش با جو و آن قبض بود و گاهى