بهاء الدوله رازى ( بهاء الدين بن مير قوام الدين )

409

خلاصة التجارب ( طبع قديم )

و خوردنى خوردن در ظرفى كه از بيخ كز و كبر تراسيده باشند بسى نافع آيد و آنجا كه ورم صلابتى پيدا كند تدابير قوىتر بايد كردن بيان آنچه درين مرض مطلقا نافع يافته‌اند سه درم تخم كاسنى و كشوث يك درم و نيم آلوده و تمر هندى مقدارى كه اندك بلغمى گيرد جمله را بجوشانند وز نيم من آب تا شربت دارى بماند و صاف بپالايند و سحرگاه يك مثقال ايارج فيقرا و يك درم غاريقون حسب ساخته بخورند و صباح اين مطبوخ مذكور را بر بالاى آن بياشامند تنقيه سپرز نيكو كند و دو درم غاريقون با سكنجبين خل كبرى همچنين تنقيه كند و اگر قرص ريوند اضافه كنند و يا پنير آب و سكنجبين ساده خورند اقوى باشد و چون حرارتى باشد با آب عنب الثعلب و آب كبسى خورند و آنجا كه اقوى باشد با آب كرفس و باديان و اندك زعفران و افسنتين دهند و اصل اذخر و مغاث اضافه كنند اما سفوفات بگيرند برگ جز صبير يا برگ بيد يا برگ كبر يا پوست بيخ كبر در سايه خشك كنند و از هريك مقدارى سوده با شكر بر ناشتا خورند و اگر پوست كبر را با سكنجبين بزورى لعق كنند ماده را بطريق بول و براز بيرون كند و اما اقراص قرص توت قرص كبر و پنج كشت و قرص اشق پس از طعام خوردن انسب باشد و امّا معاجين پرسياوشان يك درم بزر پنجكشت مثل زوفاى خشك ميلى اين جمله به سكنجبين سرشته يك شربت بود افتيمون و پوست بيخ كبر كوفته و بيخته بعسل سرشته شربتى پنج مثقال ترياق كبير شربتى مقرر قنطوريون كبيروج مثلى بعسل سرشته شربتى سه درم و بيشتر بر ناشتا و شبانگاه توان خورد و اما اشربه سكنجبين عنصلى سكنجبين بزورى سكنجبين ساده خل كبرى شراب دينارى شراب اصولى كه اصل جوزمائل در ان نباشد دو درم تخم خرفه در سركه كبرى ممزوج به آب دو اوقيه ماء كرفس بشكر شيرين كرده يا به سكنجبين جوش ساخته تخم ترب دو درم و نيم با سركه ممزوج به آب تلخ قوى و امّا ضمادات بگيرند سداب و فودنج و افسنتين و پوست بيخ كبر جمله را در سركه بپزند و كرم بر نمدى كرده بر سپرز بندد و كبر و انجير و قدرى اكليل الملك و سركه بجوشانند و برگ سداب و بوره قدرى كوفته بران ريزند و همچنان بنهند و اگر اشق داخل اينها سازند بهتر باشد و كرنب و اسبقول و قندريون كه بيخ كبر رومىست هم منفعت بسيار بخشد و بگيرند غسل و بر كاغذى كنند به مقدار محل ظاهر ورم و خردل را كوفته بران پاشند و بنهند و چندانكه طاقت آورد بگذارند و بر ناشتا اين ضمادها انفع بود و هر ساعت كه سرد شود تكرار بايد كردن و گفته‌اند كه تا بيست و يك نوبت آن ضمادات مقدر را