به غسل و اطراف و تيزاب بر كفهاى دست و پاى و روى و زبان اندكى ماليدن و عطرها و اسفرجلها بوئيدن و مريض را ترسانيدن يك بار بصيحه و امثال آن و متعجب ساختن درين باب‌ها بسى نافع و مجرب‌ست و آنجا كه آب گرم دادند بافراط ميسر نباشد و آنچه ميسر باشد به زور بايد خورانيدن و قى به زور آوردن و بعد از ان باقى مواد را تسكين بمصلحات كردن به نوعى كه در افراط قى اطفال و غير هم گفته شده درينباب كليه بخلاف غالب نيك گرم كرده با قرنفل در ان جوشيده بسى نافع‌ست و بتسكين اسهل جهت منجر شدن اين حالات بغشى و سقوط قوت به زودى و هيچ شيرينى به مريض نبايد دادن مگر وقتىكه ضعف دل بسيار باشد و خواهند كه تقويت كنند و يا اثر دواى زود بدل رسانند بمخالطت آن و از شيرينى مركب يا دواى مقوى يا مصلح جالى عند الضرورة استعمال توان نمودن چون گلقند مثلا و اكثر ترشيهاى مقوى معده بوقت حاجت به مقدار ضرورت مفيد آيد و آنجا كه سوزشى در احشا يابند و استفراغات صفراوى و يا اسهال مائى يا هر دو پديد آيد و بدين تدابير مقدم عمل نموده باشند و مهلتى پديد آمده باشد و قوت كردن و عنف كشيدن نداشته باشد گلقند ده درم در پنج سداب جوشانيده بايد خورانيدن به شرطى كه نيك گرم باشد و اگر بدين سوزش و غيره تسكين نيابد فادزهر حيوانى با طين مختوم يا ترياق الطين قديم يا جديد در دو قاشق دوغ يا شربت رب بهى و امثال آن سائيده و يا حل ساخته بايد دادن و مزيدن سيب ترش و بهى ترش هم نافع بود و اگر ترياقات نيابند تا محل مستمص دادن به آنها نباشد جهت كم دفع شدن مادهء بد حب الشفاى بزرگ يا حافظ الصحة مقدار فندقى كوچك در معصور يك انار ترش حل كرده بايد خورانيدن و خواب فرمودن و اگر اين را فى الحال قى كند ساعتى گذاشتن و بعد از ان از ترياقات مذكوره و غير اينها آنچه يابند بدستور مذكور دادن و شربت ترش نعناع و افشلهء سركه و غوره و نعناعات اندكى مزيدى هم بسى مفيد آيد و از غذا تا هنگام نقاع هيچ نبايد دادن امّا اگر كودكى باشد يا ضعفى از پى غذاى دريابند اشتها فى الجمله پديد آمده باشد و از ابتداى مرض شبانروزى گذشته باشد و مريض طالب بود و اندكى خشكه پلاو با نعناع سير بايد دادن و از چربيها و گوشت غليظ حذر واجب بود و كباب جوجه مرغ كه بناردان و گشنيز و زيره آلائيده باشند اندكى مزيدن و چشيدن عظيم مقوى و نافع باشد و آنجا كه علامات گذارش و اسهال غسالى و اعراض بد مذكوره پديد آمده باشد و رنگ و نفس نيك بود گلاب سخت گرم كرده جرعه بايد خورانيدن و به پر مرغ قى را تحريك كردن و در آب سرد نشانيدن و اطراف را ماليدن