بهاء الدوله رازى ( بهاء الدين بن مير قوام الدين )

311

خلاصة التجارب ( طبع قديم )

طين ارمنى در عصارهاى مذكور پنير مايه خرگوش در عصاره مذكور و اگر حرارتى باشد و غليانى شعيره از كافور با يكى ازينها ضم كنند و اگر افراطى باشد در نفث قيراطى افيون اضافه كردن نافع آيد و اقراص كهربا در عصاره بادروج در بر و اعضا هم مفيد آيد بيان لعوقى مشترك النفع خيار و دم الاخوين و كهربا و بسد و طراثيت از هر يكى مثقالى كتيرا و نشاسته و صمغ عربى بريان كرده از هر يكى درم افيون ربع جزوى جمله را نرم سوده و به شراب نار املسى سرشته و در جمله بجاى آب عصاره خرتوله نافع آيد و عصارهء خس نيز در حرارتها مفيد بود و اگر آب خواهد شادنج عدسى شسته يا گل ارمنى و طباشير اندر آب يك شب بفگنند و از ان آب مىدهند بيان غذاهاى مشترك النفع مح بيض نيم برشت تنها يا از حوابس مذكور بران پاشيده و گوشت بزغاله كه انجبار و برگ خرتوله و گشنيز خشك يا تر و نارگل با آن جوشيده باشند كشكاب كه بقلة الحمقا خرتوله و لحية التيس و عدس و عناب در آب جوشيده باشد و دم الاخوين سوده بر آن پاشيده باشند پاچه بره يا بزغاله كه بسماق و خرفه پخته باشند يا بعدس و لحية التيس و بقلة الحمقا پخته باشند و سنگ پخته تنها هم مفيد آيد و آنجا كه سبب نزله باشد با تدابير مذكوره موى سر زودزود ببايد ستردن و ضمادى از لعبها و سرگين كبوتر بر سر نهادن و پيوسته سر را خاريدن و بمحللات سرشتن و تيزاب فاروقى بىسيماب و نرم كرده بهترين معجونى بود و حب الشفا يا حافظ الصحة در عصارات مذكور خورانيدن مفيد آيد و آنجا كه رگى در سينه از ضربى يا زورى شگافته باشد بعد فصد و تدابير مذكوره ضمادى كه از طين ارمنى و خاك كندر و مازو و آرد جو و گرد آسيا و پوست انار برگ مرور اطراف روز چيزهاى رطب سازند همه را كوفته و بيخته چون عصيده ساخته و روغن با روغن مرو با آن آميخته بر سينه نهادن عظيم سودمند بود و اگر سبب شگافتن رگ سرماى سخت بود كه به سينه رسد بگيرند علك شاخ سه درم و تخم كتان يك درم و نيم سنبل سه درم كندر و گل سرخ از هر يكى پنج درم كهربا پنج درم و نيم جندبيدستر يك درم و نيم اقاقيا سه درم فادزهر حيوانى دو درم جمله را بادروج فاتر ساخته و امثال اينها بخورند بسى مفيد آيد و اگر سبب شگافته شدن رگ بادى بود غليظ غذاهاى بادشكن بايد دادن و معجون و فلونيا و ترياق بزرگ نارسيده در عصارهء پودنه نافع آيد آنجا كه سبب گشادن دهن رگ بود از امتلا خون را زود باز نشايد داشتن تا آنكه استفراغ دم به حد واجب رسد آنگاه تدابير مذكوره كردن