دماغ همچو حركت مورى يا نفخى در شيب پوست و درون آن مقدار كه بسر رسد و چشم تاريك شود و صرع گيرد شاهد اين صنف بود و اعضائى كه از ان اين بخار برآيد پاى بود و دست و پشت و زهار و رحم و معده و اوعيهء منى و آنچه به جهت حبس منى افتد تقدم عادت استفراغ آن و تقدم حبس آن و غلبهء ميل جماع و تيرگى حواس شاهد اين صنف بود و باشد كه در اوقات صرع انزالى يا مذى واقع شود و آنچه به جهت حبس حيض افتد تقدم حبس و تيرگى چشمها دليل بود و تفصيل اين دو قسم در اختناق رحم كرده شود و آنچه از بخار گرم افتد سيلان لعاب غالب از دهن و ظهور كدودانه و اشباه در براز و دشوارى قليل و لازم در اكثر اوقات و بدى و شكستگى رنگ بشره و نحافت با وجود خورش تمام و پيچش شكم در حوالى نوبت صرع شاهد اين صنف بود و آنچه از بخارى بود كه از همه تن برميخيزد دلائل خلط غالب و پراگنده در بدن و عدم دليل آفات سائر اعضا شاهد اين صنف باشد و آنچه از ذكاى حس دماغ افتد تيزى حواس و سلامتى اعضا و مقارنت رايحه به دو عدم تكرار بنوائب و تقدم تنفر آن شاهد اين صنف باشد علاج آنجا كه صرع از سودا يا از دم سوداوى افتد يا آفت مراق و طحال علاج بدستور ماليخوليا بايد كرد و آنجا كه سبب بلغم يا دم بلغمى بود علاج بدستور صداع سرد و بلغمى و بعضى از علاج ليثرغس بايد كرد و آنجا كه سبب خلط صفراوى گرم بود علاج بدستور صداع صفراوى و بعضى از علاج قرانيطس بايد كرد و آنجا كه سبب باد و بخار بود علاج صداع ريحى بايد كرد و آنجا كه سبب آفت عضوى باشد علاج آن عضو و تقويت دماغ بايد كرد بعد تنقيه و آنجا كه سبب سمى باشد علاج آن بدستور كه در باب سموم مذكور شده بايد كرد و آنجا كه سبب بخار سمى باشد از احتقان اخلاط در اعضا آن محل را كه بخار از ان برمىآيد داغ بايد كرد و بتيزاب كارى تحليل اخلاط آن بايد كرد و بمسهلات تنقيهء دماغ و بدن كردن و بالاى آن محل را پيش از وقت صرع محكم بستن نافع بود و اگر آن عضو را توان قطع كردن بقطع آن بالتمام مرض مندفع گردد و شرط آن محل و حجامت آن در هر هفته عظيم مفيد باشد و آنجا كه سبب بخار و ضعف معده باشد قى در هر سه روز مفيد بود و تركى جلنابى و يا رس و بلادر و يا حافظ الصحة و سفوف مقوى مداومت نمودن نافع بود بعد تقويت دماغ و خوردن شراب نرم هم مفيد بود و داغ بر معده نهادن مناسب باشد و غذاهاى سبك كم بخار نيكو آيد و همچنين گلقند و مقويات معده بر بالاى طعام مفيد بود و سائر امراض معده را