على گيلانى
54
مجربات حكيم على گيلانى ( فارسى )
درين باب و نافع بلكه بايد دانست كه مضر است چه ماده اگر بجانب اطراف دفع شود بهتر است و گويند كه هر تبى كه در آن عرق بسيار در تمام بدن مىباشد جدرى نخواهد شد مگر آن منتقل شود به تپ ديگر و ليكن اين حكم اكثريست ما بسيار ديديم مخالف اين و اگر عضوى عرق كند معلوم مىشود كه طبيعت بعضى از مواد را كه متوجه آن عضو است دفع مىكند كه جدرى به آسانى برآيد و علاج حصبه برين قياس كنند پشكل خرگوش دو عدد تا سه عدد بخورانند دو سه دانه بيشتر برنمىآيد آتشك علاج آتشك آسانترين علاج اين مرض چوب چينى است و لازم است كه چون اين مرض ظاهر شود اول در مقام اخفاى عوارض آن مثل ريختن و درد مفاصل و خروج دانهاى حمره و نار فارسى نشوند به ادويه كه درين باب مىكنند و ذكر آن نيز مىكنم بلكه ادويه حاره استعمال كنند و شراب و عرق دارچينى بدهند و بفرمايند كه به درد حركات تعب آميز نكند تا عرق كند و باعث آن شود كه مواد همه به حركت بيرون آيد و چيزى در اعماق بدن نماند و اگر يك سال چنين كنند بهتر است و الا شش ماه لازم است و بعد از آن مسهل سبكى بخورند و در اكثر مزاجها معجون بسفايج ما كافى است و بعد از آن شروع كنند در خوردن چوب چينى به اين طريق بگيرند شش مثقال چوب چينى براى پيران سرخ و گران وزن و تازه و براى خردان كم رنگ و سبك و لون كهنه و براى جوانان معتدل و بكارد تراشيدن نيك و ده من آب كه هزار و ششصد مثقال آب باشد بجوشانند بآهستگى در ديگ سفالين يا سنگين و بر آن بپوشانند و چندان بجوشانند كه ربع بماند و چون صبح شود و بعد از آن تخليهء بطن و دفع فضلات آن