على گيلانى
14
مجربات حكيم على گيلانى ( فارسى )
الفور درد بنشاند و بعد از برآوردن خون مضمضه كنند بايارج و فلفل و عاقرقرحا كه به سركه و گلاب آميخته باشد وجع الاسنان برگ درخت چنپلى را بكوبند تا مثل آرد خمير شود و اندك گرم كرده بيخ دندانها را به آن بگيرند دو طرف دهان و روى را بپارچه بسته خواب كنند هم درد ساكن شود و هم بيخ دندان استوار شود دندان خرگوش را بر دندان دردناك بمالند فى الحال درد ساكن شود ليكن بايد كه دندان موافق باشد اگر كسى را نزله بوده باشد و ماده در بيخ دندان ريخته و ورم كرده علاج كنوچه را نازك بكوبند و به آب آن را خمير نرمى ساخته بر بيخ دندان بمالند و شب همانطور گذارند كه تحليل دهد يا نضج كند و ريم را برآرد نسخهء سنون سنونى كه دندان را قوت دهد و بوى دهان خوش كند سنبل الطيب سعد ساذج هندى قرنفل حماما گل سرخ زيره عود مصطكى نمك سوخته همه اجزاء برابر بكوبند و ببيزند و سنون كنند طريق سوختن آنست كه نمك را ريزهريزه كنند و بعسل خمير كرده در پارچه كتان بهبندند و به گل بگيرند و در تنور اندازند و چون تنور خنك شود برآوردند و گل از آن دور كنند و استعمال كنند بجاى مسواك سنون بنمك كه بغايت نافع است و به آن مداومت كنند و گاهى قدرى فلفل سائيده اضافه مىكرده باشند اگر زاج و نوشادر در موضع كرم دندان نهند كرم را بكشد و دندان روشن كند و مضمضه به آب برگ شفتالو و زراوند مفيد آيد پوست نارگيل را نيمكوفته كرده بر آتش نهند و دود آن را بر پاره آبگينه كه به آب دهان تر كرده باشند بگيرند و بر سوراخ دندان كرمخورده كه درد مىكرده باشد بگذارند كه درد زود ساكن شود و دندان محكم گردد و اگر بيخ دندان پوسيده و خورده باشد و از هم بريزد پس معالجه بايد كرد و بعد از خون كشيدن و تنقيه معده از ايارجات و هليلهجات بعد از آن