قاسم بن يوسف ابو نصرى هروى
64
ارشاد الزراعه ( فارسى )
بماند و اگر صفدع كه در بيرون آب بود بگيرند و همچنان زنده در ظرفى نهند و آن ظرف را در وسط زمين و زرع دفن كنند و يك ساعت بگذارند و بعد از آن بيرون آورند از آفتها محفوظ ماند و طعم و ريع آن نيكو بود و اگر عدس را با هر تخمى كه بود مخلوط سازند و زراعت كنند هر آفتى كه باشد بعدس رسد و آن زراعت از آن آفت محفوظ ماند ، غله و اجناس در خانه بادرو باشد كه بر قاعده سبز شود . و اگر ضرورت شود كه بصحرا دوجاره بايد نمود چون يك سال بگذرد دوجاره خشك شود بعضى دلش سوخته و به تمام سبز نمىشود و اگر نم داشته باشد به تمام نابود شده اصلا سبز نمىكند . و آنچه خضرويات است هريك را در خريطه نموده آويزند كه باد هوا داشته باشد و اگر در كوزه و كدو كنند ، سرش را باز گذارند كه باد در او تصرف نمايد اما ملاحظه نمايند كه موش تخم را پوچ و نابود مىكند و اگر سرش را محفوظ سازند دمگير شده دلش نقصان يافته سبز نمىشود و چون گندم و جو برسد و نم داشته باشد زود دروند بتخصيص گندم كه طعمش شيرين بود و كاه آن چهارپا بهتر خورد و اگر در انبار دير بماند تباه نشود و اگر دير دروند دانه او بريزد و اگر نريزد ضعيف و لاغر شود و در انبار زود تباه شود و وزنش سبك بود و طعمش تلخمزه و آنچه در سحرگاه دروند بهتر باشد از آنكه در نيم روز گرم ، و چون خواهند كه خرمن كنند بايد كه موضع خرمن در بلندى باشد تا باد بهتر در وى عمل كند و بايد كه خرمن نزديك خانهها و نزديك ترهزار و فاليز و باغ و رز نباشد چو غبار خرمن زيان دارد برگ درختها و ميوهها را پژمرده كند - موضع خرمن را اول آب پاشند و به سنگ و چوب آن را بكوبند تا از مورچه ايمن شود و خاك نرم سفيد يا خاكستر بيخته گرد بر گرد خرمن بريزند تا مورچه نتواند از آن بگذرد . و بايد غله درويده را در خرمن چنان بنهند كه طول خوشه بجانب شمال بود و آن طرف ديگر بجانب جنوب تا زودتر خشك شود و بعضى گفتهاند كه طرف خوشه در زير كنند و آن طرف ديگر به بالا تا از مرغان ايمن بود . چون گندم و جو پاك شود ده روزه در صحرا بگذارند و هر روز آن را برگردانند