روضهء اول در بيان دانستن اراضى كه حضرت اللّه تعالى هر قطعه زمينى را خاصيتى داده و بچه كيفيت غله انگور و سر درخت مىدهد - معرفت زمين نيك و بد و صالح زراعت . جالينوس حكيم گويد كه چون باران بر زمين آيد زمين آن را نشف كند و شق نشود دليل نيكى زمين است و اگر در آن زمين انواع گياه‌ها رسته بود و قوى بود دليل نيكى زمين است و اگر گياه‌ها باريك راست قد بود دليل آنست كه زمين ميانه است و اگر گياه‌ها ضعيف بود و راست قد نبود ، برهم پيچيده بود دليل بدى زمين است . معرفت آنكه زمين آب نزديك دارد يا نه زمين را سه گز حفر كنند و ديگى روئين بروغن چرب كنند ( هر روغن كه باشد ) و قدرى پشم پاك بر شكل گروهه مدور كنند و قدرى موم بگدازند و نصفى از اين گروهه در اين موم گداخته فرو برند و آن را در اندرون ديگ نهند و چنان كه بديگ متصل شود پس ديگ را سرنگون در حفره نهند و از خاكى كه از آن حفره بيرون آيد ، آن حفره را پر سازند و يك شب بگذارند و روز پيش از طلوع آفتاب آن ديگ را بيرون آورند ، اگر آن پشم پر آب باشد و ديگ نمناك بود دليل آن است كه آب « 1 » دور بود . ( نوع ديگر ) - زمين را بكنند دو گز يا سه گز پس قدرى كلوخ از مغز آن بگيرند و در هاون نرم بسايند و در آب باران آغشته كنند چندانكه آب از سر آن بگذرد و همچنان بگذارند تا آب صافى شود اگر طعم آب به حال خود باشد زمين نيك بود و اگر آب شور شود آن زمين شوره‌زار بود و هر زمين كه خاك او را بوى بد بود صالح زراعت نبود و زمينى كه شور بود در آن هيچ درخت نيايد مگر درخت خرما و نى و غبيرا . ( نوع ديگر ) - زمين را مقدارى بكنند و همان خاك را در آن حفره كنند اگر

--> ( 1 ) پس از جملهء ( كه آب ) يك سطر جاافتاده : نزديك است و اگر آن پشم و ديك كمى نمناك بود دليل آن است كه