قاسم بن يوسف ابو نصرى هروى
198
ارشاد الزراعه ( فارسى )
چنار چنار - سرد بود ، پوست وى را با سركه بجوشند درد دندان ببرد . شعر در باغ چنار آمده از بهر مناجات * برداشته گر دست دعا بهر همان است درخت چنار درخت مبارك است و عظيم بزرگ مىشود چنانچه مشاهده مىشود نهال آن را قلم كاشته محافظت نمايند اما قلم آن بايد كه يكساله يا دوساله زيادتر نباشد كه سبز شود و اگر زياده باشد در گرفتن و سبز شدن آن دغدغه است و چون كرم در درخت افتد با آنكه ريگ در پاى آن ريزند بر طرف نمىشود قاعده آنست كه در تابستان كه كرم از ميان چوب پوست مىآيد از پىرفته بيرون آورند بر طرف مىشود و حضرت خاقانى ، سليمان مكانى ، در باغ جهانآراى ، باغبانان را به اين نوع تعليم فرمودهاند و اين قاعده ، خاصه طبع لطيف آن حضرت است و اكثر از دهاقين كه بدين نوع تجربه نمودهاند بر طرف شده و افلاطون حكيم گويد كه اگر بيخ درخت را بزهره گاو بيالايند از كرم و همه آفتها در امان شود اگر بيخ درخت را حفر كنند و آن را عروق آن را به سرگين كبوتر بيالايند همين منفعت حاصل آيد و اگر پياز عنصل در بيخ درخت بنشانند هيچ آفت به آن درخت نرسد و اگر در سرطان نگيرند و در ظرف آب نهند و سر بپوشند و دو روز در آفتاب نهند و از اين آب بر درخت بپاشند از همه آفتها سالم ماند هر سال يك نوبت به اين دستور عمل كنند و درخت چنار دراز عمر باشد چنانچه استماع افتاده و مشاهده نموده شد و سبب درازى عمر و ثبات وى آنست كه بيخ وى محكم است و ريشه آن خود را به آب مىرساند و اكثر از درخت دار كه بر درخت چنار تر پيوند نموده و ملاحظه تمام كنند بگيرد و تر پيوند ، بدستور پيوند درخت تاك است و حقيقت آنكه تاك را چگونه پيوند نمايند در پيوند نمودن مذكور خواهد شد ، جالينوس حكيم گويد