قاسم بن يوسف ابو نصرى هروى
178
ارشاد الزراعه ( فارسى )
حفره بود زود در بار آيد و انار آن شق نشود و اگر پياز عنصل در پاى درخت كارند دانه وى شق نشود و در وقتى كه گل كند پاى آن را بيل گردان نموده قطعا آب ندهند تا وقتىكه انار بهبندد و بعد از آن بيل گردان ديگر نموده انبار ريزند و آب دهند و طريق آب دادن آن است كه در هر سه روز يا چهار روز بيك دستور آب دهند كه اگر چنانچه بتفاوت آب خورد انار آن اكثر شكافته و نابود مىگردد و بايد كه در پاى هر چمن جويه باشد كه بطريق تاك آب خورد اما ملاحظه نمايند كه آب در گردن درخت نيفتد و بعضى از دهاقين در محل سبز شدن پاى درخت آن را بطريقى كه جالينوس حكيم گفته بيل گردان نموده جرمريزه و خاكستر با انبار آميخته ريزيد و تجربه نمودهاند كه شاخههاى در روش شده انار بسيار و خوشرنگ مىدهد اما خاكستر جهت خوش رنگ شدن انار است و اگر درخت انار را زمستان توانند خم نموده خار و خاشاك بر بالاى وى گذاشته خاك ريزند كه از سرما امن باشد و بهار كه دغدغه سرما بر طرف شده باشد بيرون آورند مناسب خواهد بود بواسطه آنكه تاب سرما ندارد و اگر چنانچه از سرما نقصان يابد درختش را از روى خاك نبرند و گذارند كه تا پانزدهم جوزا بعضى از شاخههايش سبز مىشود و سال دوم گل نموده بار مىدهد و آنچه سبز نشود از شاخههايش ببرند و اگر چنانچه از لاى خاك ببرند و آب و انبار يابد چهار سال را در بار مىآيد غرض كه در بريدن تعجيل ننمايند بايد كه بوته انار را پركاوش دهند چنانچه به سه قلم يا پنج قلم بازآيد تا انار بزرگ و خوب دهد و در ميان باغبانان مشهور است كه پنج قلم زياد و سه كم است جالينوس حكيم گويد كه اگر سگ مرده اندر بن درخت وى در خاك كنند با روى كلان آيد و اگر درخت وى را از جاى به جاى ديگر بگردانند نيكوتر شود و بار بيشتر آرد و اگر خواهد كسى كه انار بيدانه گردد آن قلم كه خواهد كاشت نصف از وى شكافته مغزى كه در ميان آنچه روى باشد بيرون آورد آنگاه آن شكافته را برهم پيچيد و بن آن شاخ را در