قاسم بن يوسف ابو نصرى هروى
170
ارشاد الزراعه ( فارسى )
كه چون دانه ميوهها را فراخور محكمى چند روز در آب نموده كارند خوب سبز مىشوند و افلاطون حكيم مىگويد كه گرفتن دانه درخت به جهت نقل كردن بموضع ديگر آن ميوه را بعد از آنكه رسيده شود بهچينند و دانه وى در سايه در زير خاكستر كنند تا خشك شود پس آن را برگيرند و بموضعى كه خواهند نقل كنند و در اكثر اشجار ميوه به اين نوع نقل توان كرد و قاعده كاشتن آنست كه زمين آن را نيم ذرع بيل گردان نموده انبار و ريگ ريخته پل نمايند كه هرچند زمين آن نرم است نهال آن در روش مىشود . و بذر نمودن وى در دو محل به دو نوع است اول چون قوس شود دانه وى را پنج روز در آب نموده قبل از يخبند زمين وى را به بيل كشه نموده كارند و اگر زمين شخ باشد آب ندهند كه زمين محكم شده اكثر سبز نمىشود و اگر ريگ بوم بوده باشد آب دهند كه خوب بيرون مىآيد و در يخبند كاشتن بواسطه آنست كه دانه آن شكافته در حمل سبز شود و چون آخر جوزا شود و فهم شود كه نيك تشنه شده باشد آب دهند و اگر پيش از جوزا آب دهند خشك مىشود ديگر هرگاه دانند كه تشنه شده باشد آب دهند و آب زيادى ندهند و ملاحظه تمام نمايند كه مبادا نهال خشك شود و بر قاعده محافظت نمايند كه خوب برسد دوم در حوت يك هفته در آب نموده بذر نمايند كه در حمل سبز مىشود اما اعتبار نهال قوسى زياده است و در سال اول اگر آب و انبار بر قاعده يافته نيكو محافظت نموده باشند و ضرورت باشد نهال وى را بركنده هرجا خواهند مىتوان كاشت و چون سال دويم ميانه آن را بسر ساو زنه نرم نموده انبار دهند كه نهال روش پيدا مىكند و خوب مىشود و نهال دو ساله كاشتن مناسب است و چون درخت زردآلو بد گير و بد پيوند است در هر قوچه دو نهال كارند كه اگر يك نهال در كاشتن و پيوند نمودن قصورى پيدا كند نهال ديگر بوده باشد و مجموع با يكديگر برسند و درخت زردآلو را هرجا كارند آب بسيار دهند كه از تشنگى ضايع مىشود اما بايد كه آب بپاى درخت نرسد كه خشك مىشود . افلاطون