قاسم بن يوسف ابو نصرى هروى

152

ارشاد الزراعه ( فارسى )

اما بايد كه آب دوان نيز باشد هرگاه دانند ساو كنند و در زمين راست آب چون آب بپايان رسد از پايان تا بالا دهند ، بند نمايند كه تمامى شاداب باشد و بيك دستور آب خورد هر نوبت كه آب دهند به همين دستور خواهد بود تا نهال وى بتمامى بيك قد باشد و در زمين تنده يك نوبت قيج‌بند نمايند آب تمامى جويها بيك دستور مىرود و هر نوبت بطريق زمين راست آب بدهند احتياج بستن و باز كردن ندارد . ديگر هرگاه زرد نم شود آب دهند و قاعده آنست كه زمين جوزقه در روز اعتدال داشته باشد و چون نشانه كك در جوزقه‌زار پيدا شود آنچه بلند باشد سر زنند و آنچه خورد باشد بعد از دو سه روز كه بلند شود نيز سرزنند كه تمام بيك قد باشد و دستك پيدا سازد و زود ببار نيايد و چون دستك شود دستك را نيز سر زنند كه دستك ديگر پيدا سازد و اگر خورد سرزنند از روش مىافتد و چون دستك پيدا سازد و در روى زمين تنك مىشود و اكثر گل كه بندد جهت باد مىافتد و كم بار آيد و در محل گل كردن در هر هفته يك آب دهند كه گل وى نپاشد و بر قاعده به‌بندد و چون كوزك ببندد و نمودار شود در هر سه روز آب دهند كه آب بسيار مىخورد و جوزقه وى پرپنبه و نرم آيد و چون جوزقه پيدا شود سياه‌آب سازند و هر نوبت بدين طريق آب دهند و ملاحظه نمايند كه برگها بتمامى بهىرنگ باشد و اگر موضعى كم آب باشد شاداب سازند تا يكرنگ شود و رسيدن وى از پانزدهم اسد است تا پانزدهم ميزان و آنچه صحراست كه به زمين خراك كارند چون زور ندارد يك وجب كه بلند شود سر زنند كه دستك پيدا سازد اگر گذارند كه بلند شود و بطريقى كه در ميان دهاقين مشهور است دم روباه مىشود و بدستور و قاعده بار نمىآورد و محافظت آن بنوعى است كه مذكور شده و پنبه دانه را جهت تخم از چين دوم از جوزقه سفيد چهارخانه آنچه پنبه وى نرم باشد جدا سازند و خوبى پنبه‌دانه آنست كه ريز و سياه رنگ باشد و از جوزقه پنج خانه و سه خانه نگاه ندارند و بذر جوزقه سفيد پوست نگاه دارند كه چون سال ديگر بذر نمايند جوزقه وى بگاه باز شود و آنكه جوزقه بيگاه باز مىشود بذر وى از جوزقه چين آخر است