قاسم بن يوسف ابو نصرى هروى
134
ارشاد الزراعه ( فارسى )
قاعده ادنى است بواسطه آنكه اگر جهت خشك كندن گذارند چون بذر بر روى زمين مىماند و تاب گرما ندارد اكثر ضايع شود مگر آنكه سبز كنده شود ديگر آنكه بطريق پياز ريزه ميانسالى است كه مذكور شده و اين قاعده اعلاست اگر سبز يا خشك كنده شود مناسب است ديگر آنكه زمين را بر راه آب كشه نموده تيش زنند و بر سر نم دو مرتبه زراعت نمايند و چون خشك كنده شود اعلاست و بدين موجب آنچه پل باشد از هريوه چون سبز بركنده شود صد و پنجاه من و چون گذارند كه خشك بركنده شود صد من و غورى كه خشك بركنده مىشود از آنچه دانه آن بزرگ و پوست وى مايل بسرخى است صد و پنجاه من و آنچه جويه باشد دو مرتبه در يك وجب يك دانه از هريوه هشتاد من و غورى صد و بيست من بذر نمايند و چون باتمام رسد آب دهند و اگر چنانچه دو سه روز كه آب ندهند ضايع مىشود و در ساو كردن و شوره و آب دادن تقصير ننمايند و آنچه خواهند كه خشك بركنده شود شوره مع انبار داده انبار تنها ندهند كه ريشه آن سوخته اكثر ضايع مىشود و در زمستان كه يخبند نباشد آب دهند كه آب باران و برف فايده ندارد و در هواى گرم آب ندهند كه جوشيده و ضايع مىشود و در ميان دهاقين مقرر است كه اگر سير را چهل شوره و چهل آب دهند و چهل ساو نمايند چهل خروار تخمينا حاصل مىشود اما آنچه حالا رسمى است پانزده خروار حاصل مىشود و رسيدن آن از آنچه سبز كنده شود حمل است و آنچه جهت خشك كندن گذارند جوز است غرض كه جميع محصولات را كه انبار و آب بقاعده دهند و بدستور محافظت نمايند حضرت اللّه تعالى بركت تمام مىدهد .