قاسم بن يوسف ابو نصرى هروى
108
ارشاد الزراعه ( فارسى )
افلاطون حكيم گويد هر دو طرف تاك را بسرگين گاو تازه آلوده كنند تا از كرم محفوظ ماند و اگر قدرى اژغون و بلوط بكوبند و بعد از آنكه تاك در حفره نهند بر آن ريزند از آفات سالم ماند و بار بسيار آورد و بعضى عدس و كاه نخود و كاه ماش و كاه باقلا باهم بياميزند و چون تاك در حفره نهند آن را بر اصل آن ريزند چنانچه پوشيده شود تا از سرماى زمستان محفوظ ماند و بعضى يك كف باقلاى بريان كرده در آن ريزند و بعضى از آن ثفل كه بعد از شيره كردن انگور بماند در آن حفره ريزند اگر تاك انگور سفيد بود از ثفل انگور سياه و اگر تاك انگور سياه بود از ثفل انگور سفيد و در پهلوى اصل هر تاك يك سنك برابر حجم مشتى در آن حفره نهند كه سنگ آن را خشك مىدارد و در تابستان او تشنه نمىشود پس خاك نمناك كه از آن حفره برآمده باشد با سرگين گاو كه خشك باشد بياميزند و حفره را پر كنند و سرگين بيخ آن را گرم دارد و بعضى بيخ تاك را بروغن قطران آلوده كنند تا از كرم محفوظ ماند . چون تاك را ببرند در هر قوچه كرم شش نخ كه بر هر جانب سه نخ كه پنگ وى سربالا باشد ، گذاشته خاك ريزند و سرهاى نخ را اندك خاك ريزند و بايد كه هفت بند تاك در زيرزمين باشد و آن را تك گويند كه اگر سرما شود ، سرما ضايع نكند و چون سرما گذرد سرهاى نخ را از خاك بيرون آورند كه خوب سبز مىشود و آنچه سبز نشود فى الحال عوض كارند از آنچه جهت عوض كاشتن محافظت نموده باشند . بعضى گويند كه تاك ريشهدار كاشتن مناسب نيست بواسطه آنكه تاك وى سهساله و چهارساله شده بد گيرد ، و بد روش است و قلم كه يك ساله و قوچه است بكارند خوب سبز مىشود و خوب روش كند اما افلاطون حكيم گويد كه چون تاك از موضعى بموضعى ديگر نقل كنند زودتر بار آورد و بيشتر انگور دهد و آنچه در موضع او نقل نكنند نادر بود كه پيش از سه سال بار آورد . بعضى كه نخ تاك را بعاريتى علىحده در تك خاك مىگذارند بواسطه آن است كه جويه و قوچه كرم مكمل نشده و در موضع عاريتى كه ريشه پيدا مىكند چون بيرون