محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
44
تحفه خانى ( فارسى )
كه بنا بر مانع متمكن بود متوجه نمىشود و چون مانع مرتفع شد بر اعضاى كه مستعد قبول شده منصب مىشود و اكثر الناس را عادت اينست كه در حمام آب بيشتر مىخورند زيرا كه حرارت حمام موجب عطش مىشود و اين موجب مفاسد است و خواب بر خلاى معده رديست و مسقط قوتست خصوصا بر نهار واقع شود كه مورث امراض رديه است مثل فساد لون و حدوث نوازل و خصوصا اگر بجانب قفا كه به غير از آن استلقا مىكنند الا بضرورت چه درين طريق نيز امراض رديه حادث مىشود مثل سكته و فالح و كابوس كه مراد به آن در عرف عوام سياهى كوفتن است كه اطباء اين را مقدمه صرع مىدانند زيرا كه درين حين ميل فضولى به غير مجارى خود است و هرگاه بناسيم نوم متاذى شود ايجاب ضعف و سقوط قوت مىكند زيرا كه قوت منضغط و افسرده مىشود تحت فضلاتى كه بسبب خواب است زيرا كه اگر بيدار باشد بواسطه يقظه و حركت رطوبات بتحليل مىرود و احداث كسل نمىكند . [ 16 ] " مقاله در بيان تشخيص و شناخت اعيا " كه آن عبارت از مانده شدن و كوفت يافتن است و اين مرض بر اصناف است و او را اسبابست و اصناف او سه است قروحى و رمدى و تمددى و ديگرى كه او را قشفى مىنامند و قروحى آنست كه صاحبش در ظاهر جلد احساس شبيه به مثل قروح مىكند يا در غور جلد اين كيفيت احساس مىكند و اقواى اين اغور اوست كه او را عند الحركت مشتد مىبايد و گاهى احساس برين وجه مىكند كه پندارد كه خارى يا سوزنى مىخلد و صاحبش حركات را مكروه مىشمارد تا آنكه تمطّى كه خاميازه است او را خوش نمىآيد و هرگاه كه اين كيفيت مشتدّ شود در خود