محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

612

تحفه خانى ( فارسى )

بطيست بجاى تخم كاسنى قدرى باديان بايد انداخت و اگر قبض قوى باشد سه چهار عدد انجيز نيز درين شربت بايد طبخ كرد و مقدار ادويه شربت عناب پانزده عدد گل نيلوفر اگر حرارت بسيار و سوزاك قوى باشد دو مثقال و هريك از باديان تخم كاسنى بشروط مذكور يك مثقال و انجير سه عدد مجموع در دو پياله آب به آتش ملايم طبخ كرد تا نيمه كمتر بماند از كرپاس گذرانيده هفت مثقال قند سفيد آميخته نيم گرم بايد داد و گاه چنانست كه صاحب حصبه را حرارت و هول و عطش بكمال مىباشد و درين صورت اطباى عراق و خراسان شيرهء خرفه و هندوانه و تمر هندى و شربت ليمو و نارنج و امثال اينها مىدهند و در كتب نيز ازين گونه تدبيرات بسيار است اهل سمرقند و بخارا و جميع ماوراء النهر موافق نيامده . . . اكثر هلاك مىشوند پس ازين تدبير حذر بايد كرد همان تدبير اول كه شربت عناب و نيلوفر است از آن تجاوز نبايد كرد و اگر چنانچه عليل را در حصبه نزله باشد كه مراد زكام است و سرفه چند عدد سپستان در شربت مذكور بايد جوشيد و اگر چنانچه اسهال درين علت حادث شود بالفعل نبايد در مقام قبض و حبس شده زيرا كه اسهالاتى كه در حصبه مىشود اكثر بحرانيست و آن از دفع طبيعه است ماده مرض را و حبس او جائز نيست مگر كه بافراط انجامد و خوف هلاك باشد و آن زمان شربت حب الآس متعين است و از آن تجاوز نبايد كرد و اگر عطش باسهال غالب باشد طباشير در آب در لتّه بسته بايد انداخت و از آنجا آب بايد خورد و غذا درين مقام ماش مقشر و عدس مقشر است اما ماش بحصبه و عدس بجدرى مناسب است .