محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
608
تحفه خانى ( فارسى )
[ 222 ] مقاله در بيان نمله و ببايد دانست كه نمله بثور است كه حدوث او سبب صفراوى لطيف است و اگر چنانچه صفراوى ردى در غايت است احداث نمله ساعيه اكّاله . . . الّا احداث ساعيه مىكند و پس اگر چنانچه اگر مادهء غليظه است محتبس مىشود و احداث نمله جاورسيه مىكند و اين قسم از بثره را التهاب و سوزش كمتر مىباشد و بتحليل ديرتر مىرود و علاج او استفراغ صفراست بادويه مختصه بصفرا و فصد درين مواقع بهتر آنست كه مادهء مرض مختص بعضوى دون عضوى نيست اما درين علت چون ماده صفراويست اگر در عليل دمويت غالب نباشد فصد مجوز نيست زيرا كه قصد در فصد و اسهال تعديل تبديل مزاج عليل باشربه موافقه بايد كرد و ضماد بر نمله از مثل پوست انار و عدس و تالقان جو و برگ زوف كوفته بايد نهاد و هرگاه كه در بثرات تاكل و تقرح ظاهر شود قرص اندر خوردن به آب برگ عنب الثعلب آميخته و خلط نيك كرده بر نمله بايد نهاد و در قسم جاورسيه ازين در سهل او اندك تربد و اندك افتيمون بايد آميخت مقدارى كه معالج صواب داند و گفتهاند كه خوردن شير درين مرض نافع است اما اين قول از راه عقل اندكى دور تر است زيرا كه اگرچه با يبوست صفرا ضد است اما استعمال در بثور و قروح موجب تعفن است و از جمله ضمادات پوست انار و گل ارمنى با سركه و گلاب است به مقدارى مناسب ترتيب داده چنان كه رسم است بايد نهاد .