اميد خلاصى و نجات او كمتر است و بدترين آنست كه عورات را در رحم حادث مىشود و علاج سرطان تنقيه بدن است از خلط سودا و ضماد عضو وارم و مرخيات مثل شحوم و روغن خيسا و روغن زيتون كهنه و مرهمى كه محلل صلابت باشد در يك هفته و كمتر اجزاى او برين وجه است خردل و تخم ابخره و كرنت و زبد البحر و زراوند و اشق و مقل ازرق و موم سرخ و روغن كنجد چنانچه از ادويه هريك دو مثقال و موم پنج مثقال درو شانزده مثقال مجموع چنانچه رسم است بايد كرد و ازين روزى دو نوبت بر سرطان بايد بر روى پنبه نهاده بست . [ 218 ] مقاله در بيان دبيله و خراج و ببايد دانست كه دبيله هر ورمى است كه در داخل او موضع و محل باشد كه ماده در آن منصب شود و او را حجم كلان‌تر از دمل است و اما خراج با وجود اوصاف مذكوره او را حرارت بسيار است و هرگاه كه عليل در ورم سوختن احساس كند و محل نهادن اصبع فرورود و اين ورم خراج است و شناختن محل مده درين ورم به آنست كه هرگاه كه ورم را باصبع مىافشرند احساس بمتحرك تحت اصبع مىكند و استدلال بزردآب و عدم آن باينست كه آنچه از مده بظهور مىآيد در رنگ سفيد است يا زرد و يا كبود است و بهترين مده كه ريم . . . مىكند آنست كه سفيد و ملسا و مستوى الاجزا باشد زيرا كه هريك از اوصاف مذكوره دلالت بر نضج صالح و نيكى ماده مىكند و علاج درين مقام استفراغ بدن است و پرهيز و تقويت عضو وارم و شخص با وجع و انفجار موجب ضعف نشود و بعد از آن استعمال منضجات خفيفه بايد كرد مثل نطول به آب گرم و ضماد از انجير و جو كشك كرده پخته و يا گندم به همين طريق و يا چاويده