محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
510
تحفه خانى ( فارسى )
در غايت باشد و كافور كه نيز از مبطلان و مكثر از شهوت است و بالجمله بايد اختيار اغذيه باهيه قدرى كه موافق باشد بايد كرد اما نه چندانكه موجب تشويشات ديگر شود درين مقام ببايد دانست كه منى در انسان فضله است حدوث او از هضم رابغ است و او رطوبت قريب الشبه است باعضاء بفعل تام و انقعاد و او افضل رطوبات بدن است و اخصّ او و از همين جهت كه افضل و اخصّ رطوباتست سبب استفراغ و بيرون رفتن قليلى از وى ضعف طارى مىشود كه از استفراغ بيشترى از اخلاط حاصل نمىشود مثل خون كه بفصد اخراج كنند زيرا كه در جماع ضعف دو چندان ضعف حاصل مىشود و او پيش اطبا رطوبتيست كه از همه بدن و اعضاى اصليه منفصل مىشود و جريان مىكند و او را مثل تخم داشتهاند كه از ساير اعضا بوجوه آمده است و سر و حكمت شبه ازينجا است و نيز ببايد دانست كه شهوت جماع بر چند شخص و طايفه غالب مىباشد مثل كسانى كه ايشان را در اول تكون مزاج و خون قوى و بسيار است و دماغ ايشان به قوت مخلوقست و در گردهء ايشان حرارت و قوت بسيار است و ديگر كسانى كه ايشان شراب و گوشت بسيار مىخورند و اين اشخاص مذكور را قوت و قدرت برين فعل بسيار است و امّا كسانى كه نحيف و لاغر واقع شده اند و قواى ايشان ضعيف واقع است ايشان را قوت و قدرت درين امر كمتر است و اگر بشهوت كاذب اختيار كنند در بيمارى مىافتد و درين امر بلايا در حوادث بسيار است و ازين جهت است كه بسيارى از حكما را تأهل و تزوج نبوده است و اما چون شريعت مقتضى اينست كه تزوج باشد و درين نيز حكمت و مصلحت بسيار است من عند اللّه و رسول اللّه و بمراعات نفقات و زير بار تاهل