و سوزاك و اندوه و حدوث يرقان به اين سبب دفعتا مىباشد و علاج او تبريد و ترطيب جگر است و تبديل و تعديل مزاج او باشربه بارده رطبه مثل جلّاب هر صباح از تخم كاسنى دو مثقال و آلوى بخارا و يا آلو سياه ده عدد و تمر هندى و با آب تر كرده زردآلوى خشك به مقدارى موافق مذكور شد و تليين بمطبوخ فواكه بايد كرد و اما اگر سبب حدوث يرقان حرارت جميع بدن باشد بواسطه مبالغه در خوردن اغذيه نيم و چرب و شيرين و يا بسبب بسيارى تعب و شدت مقامات و معارض طبيعه بامراض كه موجب حرارت بدن شده است و اين موجب تولد ماده مره صفراست و علامت او تقدم وقوع اسباب مذكور است و نحافت بدن و حكاك او خارش جميع بدن است و خشكى برابر و خروج صفرا بقى و حدوث او بتدريج است و علاج درين مقام اخراج صفراست از جميع بدن بمطبوخ فواكه و با آب تر كرده زردآلوى خشك و يا بمطبوخ هليله مذكور بعد از تنقيه خوردن آب هندوانه مقدار بست و دو مثقال و سكنجبين ساده هفت مثقال و غذا ماء الشعير اگر چنانچه با يرقان تپ باشد و اگر چنانچه تپ نباشد غذا از آش زرك بايد داد كه درو كدوى تر و كشنيز تر باشد و يا بجاى شربت دوغ گاوين روغن گرفته بايد مقدار بست مثقال يا سى مثقال يا پنج درم طباشير و يا قرص طباشير مقدار يك مثقال يا سكنجبين ساده هفت مثقال مجموع در آب سرد قدرى كه كافى باشد حل كرده بايد خوردن و اگر چنانچه سبب حدوث يرقان ورم جگر باشد و علامت او درد به قوت است و تشنگى بسيار و هول و اندوه و علاج درين مقام فصد است و اخراج خون به قدر واجب چنان كه سابقا مذكور شد و تليين طبيعت نيز بروجه مذكور و اگر يرقان خوردن سم يا دواى سمى باشد و يا گزيدن و نيش زدن حيوانات و حشرات زهردار باشد مثل مار و