محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

454

تحفه خانى ( فارسى )

تخم ريحان و قند چنانچه عادت است شربت كرده بايد خوردن و غذا آخر روز بوقت عصر نخودآب يا گوشت مرغ بايد اختيار كرد و بر جگر عليل از بابونه و برنجاسف و شبت از هريك هفت مثقال تخم كرفس دو مثقال سنبل و اسارون از هريك نيم مثقال مجموع ادويه را نيك نرم كوفته و پيخته و به آب سداب و يا به آب باديان خمير كرده بر جگر بايد نهاد مكرر و معجون كركم درين علت نفع بليغ دارد و اجزاى او برين وجه است كه مذكور مىگردد تخم كرفس و باديان و ابهل كه ثمره العرغر است و آن تخم سرد كوهى است و سليخه و اذخر از هريك هفت مثقال سنبل و قسط و قوه كه روين است او را اهل خراسان روناس مىنامند و ديگر بران بان كرپاس سرخ مىسازد از هريك سه و نيم مثقال پرسياوشان و عصاره غافث و سيردشى و مغز بادام كوهى از هريك نيز سه و نيم مثقال ربّ سوس دو مثقال ريوند چينى دو مثقال و زعفران نيم مثقال مرمكى دو مثقال مجموع ادويه كوفته و پيخته و بعسل صافى كف گرفته خمير كرده بايد برداشت و ازين معجون مقدار يك مثقال بوقت حاجت بماء الاصول كه سابقا مذكور شد بايد اختيار كرد . [ 169 ] مقاله در بيان اورام حادث در جگر و ورم جگر خالى ازين نيست كه حار است و يا بارد و حار خالى ازين نيست كه دموى است يا صفراوى و اگر ورم دموى باشد علامت او ظهور ورم بحسّ لمسى و تپ تيز و تشنگى و كرب اندوه و سوختن موضع ورم و ثقل و درد قوى و سرخى روى و سقوط شهوت غذا و سرفه خشك و حدوث فواق بسبب ضعف ورم معده و شش را خصوصا بعد از خوردن غذا و ديگر احتباس بطن