محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
20
تحفه خانى ( فارسى )
حركات آسان باشد و ازين جهت است كه اكثر استخوانها با وجود صلابت مجوف مخلوق است و فايده در تجويف آنست كه سبك باشد تا زايد دوسى و تردد برو ثقيل نباشد و حكمت منفرد را استخوانها آنست كه در بعضى اوقات حركات عنيفه جفاف و يبوست برو طارى نشود فتبارك اللّه احسن الخالقين . غضروف نرمتر از استخوانست و اصلب از ساير اعضا و در وجود او آنچه نزد اطبا مقرر شده از منافع چهار است يكى حسن اتصال اعضاى صليبه به اعضاى لينه مثل استخوان با گوشت همچنانچه اتصالشان با گوشت واسطه اين اتصال غضروف است با گوشت واسطه اين اتصال غضروف است و در الينيت و از اعظم مراعات . . . ميان لحم و استخوان تا بيگانه نباشد و اتصال طرفين عظم و لحم شائسته باشد و فايده ديگر صيانت مفاصل از ساويدن به استخوان عند الحركات و گرفته شدن و ديگر تا قادر باشد عضل در ايتاد و تكيه بر غضروف و ديگر آنكه غضروف متعلق عضل باشد در بعضى مواضع همچنانكه در حنجره زيرا كه عضلات حنجره متعلق بغضروفيست كه آنجاست اعصاب اجساميست كه از دماغ رسته است از نخاع كه حرام مغز مىنامند و او در لون سفيد است و نرم و ليّن در انعطاف و كج شدن و صلب و سخت در انفصال و پاره شدن او به آسانى است و او مخلوقيست من عند اللّه از براى فايده و اعظم فايدهاش رسانيدن قوت حس و حركت ارادى است باعضاء حساسه متحرك بالاراده و اين بواسطهء روحيست كه حامل اوست