محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
425
تحفه خانى ( فارسى )
از هر يك پانزده درم درو حل كرده ديگر صافى ساخته و روغن بنفشه بادام ده درم و نمك دو دانگ آميخته نيمگرم عمل بايد كرد چنان كه طريق مكررا مذكور شد و اگر چنانچه در موضع ورم لذع و گزيدن باشد . حقنه بماء الشعير و عناب و سپستان و خطمى و آب هندوانه و آب برگ معجر دخترك و آب كدوى تر و لعاب اسبغول از هريك پانزده درم و بنفشه و روغن كدو و روغن نيلوفر از هركدام كه موجود شود بست درم ادويه چنانچه رسم است جمع كرده نيمگرم عمل بايد كرد و غذا شورباهاى روغنين بروغن بادام و يا شورباى مرغ فربه . و گاه سبب التواهست و درهم پيچيدن رودهاست و يا سبب كشوده شدن مجراى كيس اثنين است و فرود آمدن امعا است بكيس و علامت او آنست كه عقيب حركت شديد و يا برجستن به قوت و كوفت يافتن به قوت از خارج و يا افتادن از مكان عالى به زير و يا كشودن را فتق و فرود آمدن باد در كيس اثنين و درين اسباب مذكوره علامت آنست كه وجع در آن مكان است كه آفات مذكوره به آن لاحق شده است و منتقل و متجاوز از آن مكان نيست و وجع زيادتى بسيار ندارد و علاج درين مقام ماليدن شكم و موضع وجع عليل است برفق و حركت دادن عليل بحركات مختلفه آهسته و بستن ساق عليل و بالا برداشتن تا آنچه از امعا بكيس آمده است رجوع به مكان خود كند و قرار يابد . و جلاب هر صباح از عنب الثعلب كه مراد به او انگور شفاست پنج درم و از قند سفيد ده درم اول عنب الثعلب در قدرى آب چنان كه رسم است بايد جوشيد و صافى ساخته قند مذكور درو آميخته نيمگرم بايد آشاميد و غذا نخودآب با روغن بادام بيشتر و يا روغن كنجد بايد و اگر به اين تدبير معا به مكان خود عود نهكند فرمودهاند كه مقدار يك درم زيبق ناكشته دهند و زياده برين ندهند و عليل را فرمايند كه بسيار راه فرود بر شكم