كه اسهاليست بواسطه ضعف معده بلغمى و ملسا شدن پرز و خمل و اطبا در علاج آن نيز فرموده‌اند و از منافع او تسكين خون بواسير و خون حيض نيز هست و در حبس بول نيز نافع است زيرا كه ادرار بول مىكند و هاضمه را تقويت مىكند و رنگ روى را طراوت و سرخى مىبخشد و آواز را صافى مىسازد و غير ذلك از منافع درو بسيارست و بالجمله تقويت جميع طبيعى مىكند و اما اگر سبب ضعف در معده سوء المزاج يابس بىماده باشد علامت او نحافت و لاغرى بدن است و روز به روز گداختن او و تشنگى و خشكى زبان و كمى آب دهن و نفع يافتن باغذيه رطبه و علاج درين مقام خوردن جلابست هر صباح از نيلوفر سه درم و قند سفيد ده درم بر وجه مقرر ترتيب داده نيم‌گرم اختيار بايد كرد و يا از آب انار شيرين بست و دو مثقال و قند سفيد ده درم بايد خوردن و يا از آب هندوانه سه اوقيه كه او نيز بست و دو مثقال مىشود و قند سفيد ده درم و يا شيرهء خرفه سه اوقيه يا مقدار قند مذكور و غذا ماش مقشر با كدوى تر و شيرهء مغز بادام و گوشت بزغاله و يا مرغ جوجه و يا گوشت ماهى و آش تمر هندى با شيرهء مغز بادام نيز درين ماده نيك است و حويج اين آشها ماش مقشر و نخود مقشر نيز اندكى مىتوان انداخت و از اسفاناخ و كشنيز تر نيز . [ 158 ] مقاله در بيان درد معده و از جمله امراض رديه معده درد اوست و اگر بدوام و طول انجامد علامت ورم است درو و اين اگر بزورى و بصلاح و فلاح نيايد موجب هلاك است و سبب وجع معده يا سوء المزاج معده است و يا انصباب اخلاط رديه در معده و انواع سوء مزاج معده ساذج و مادى حار و بارد و يابس و رطب يا تدبير آن و علامت مذكور