محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

348

تحفه خانى ( فارسى )

كه البته بيرون مىآيد و اين را ارباب تجربه و حذاق اطبا بكرات امتحان كرده‌اند و اين تدبير پيش ايشان از مجربات شده است . [ 146 ] مقاله در بيان امراض دندان و از جمله امراض دندان درد و الم آنست و سبب او يا سوى مزاج حار است و علامت او وجع شديد است كه موجب قلق و كرب است و سكون با ملاقات اشياء بارده بالفعل و بالقوه و گاه حدوث ورم نيز در لثّه كه گوشت بيخ دندان است مىباشد و حمرت و ضربان آن و علاج درين مقام فصد از قيفال است و حجامت ميان دو شانه و فصد رگ پيشانى و اسهال طبيعت بمطبوخ فواكه و مطبوخ هليله و نگاه داشتن سركه و گلاب در دهن و اگر وجع شدت به آن قدرى كافور نيز به اينها بايد آميخت و مضمضه بايد كرد و يا سركه و گلاب و روغن گل و آب خيار مضمضه بايد كرد و يا به آب برگ كاهو به آب كشنيز تر و يا آب برگ خرفه و اندك افيون مضمضه بايد كرد شربت درين مقام تمر هندى ده درم و قند سفيد پانزده درم و يا جلاب از عناب ده عدد و قند سفيد ده درم چنان كه رسم است ترتيب داده بايد آشاميد و غذا ماش مقشر با شيرهء مغز بادام و تمر هندى و شيرهء بادام و اندك قند جهت قاتق و يا غذا از آب انار ترش و شيرهء مغز بادام و ماش مقشر و اگر سبب سوء مزاج بارد بلغمى باشد و علامت او سكونست حين ملاقات اشياء حاره بالقوه و بالفعل و عدم حمرت لثه و ضربان آن و ضرر يافتن از ملاقات اشياء بارده و طغيان وجع بعد از ملاقات و علاج درين صورت تنقيه بدن و دماغ است بحب ايارج و يا بحب صبر و يا بمطبوخ تربد و جلاب هر صباح از