محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
340
تحفه خانى ( فارسى )
غلبهء رطوبت متعفن در معده و دهن است و علامت آن آنست كه بخر در خلاى معده جوع و شبع برابر و يكسانست و علاج درين صورت تنقيه معده است بقئ آب شبت و تخم ترب و عسل و نمك و تخم خربزه مجموع جوشيده و با عسل آميخته و ادباج بىنمك خورده بايد قى كرد در هفته يك بار يا دو بار و اسهال طبيعت بحب صبر و يا بحب قوقايا و يا بمطبوخ تربد و يا نقيع صبر و يا شربت افسنتين و هر صباح جلاب از گلقند قندى ده درم و از سكنجبين ده درم و چهار قاشق آب نيمگرم شربت كرده بايد خوردن غذا ماش مقشر و نخود مقشر با شيرهء مغز بادام و خوردن در بعضى اوقات اطريفل صغير و زنجبيل پرورده مناسب است و عود و كبابه چاويدن نيز درين علت نافع است و اگر از سعد و زنجبيل و كبابه از هريك مثقال با عسل خمير كرده حبها ساخته در دهن نگاه دارند صاحب اين مرض را بسيار نافع است و صاحب اين علت را مىبايد كه از اغذيه و اطعمه غليظه پرهيز كند كه موجب فساد و شدت رايحه مىشود زيرا كه مولد ماده علت است مثل ماهى و شير و جغرات و گوشت برّه و مداومت به خوردن هليله پرورده بايد كرد كه قوى نافع است در ازاله بوى بد در دهن و مداومت چاويدن كندر و مصطگى و قرنفل و قاقله نيز مفيد است و گاه سبب بخر و بوى بد دهن فساد عمور است كه مراد گوشت ميان دندانست بسبب انصباب مواد حاده درين محال و يا اجتماع رطوبت فاسده عفنه و علامت اين ورم عمور است و جلب رطوبات فاسده و وجع در محل ورم و علاج درين مقام فصد است و حجامت و خوردن جلّاب از عناب و آلوى بخارا از هريك ده عدد و از تمر هندى ده درم و غذا ماش مقشر با شيرهء مغز بادام و يا غذا آش زرك يا آلوى كوهى مع مغز بادام و ترك گوشت و شيرينيها و تنقيه دماغ بحبّ بنفشه و