محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
304
تحفه خانى ( فارسى )
گرم بايد نهاد و بچوبى باريك آهستهآهسته تحريك بايد كرد تا همه با يكديگر نيك خلط شود و بايد گذاشت تا شيشه سرد شود و دايم بميل ازو در چشم بايد كشيد و از چيزى كه مانع از نزول آب در چشم است كه هر سال دو سه تنقيه دماغ بحبّ ايارج بايد كرد و از چيزها كه موجب سلامت ازين علت است خوردن آب باديان و آب سداب و طبخ آبگير و طبخ دار فلفل و طبخ ماميران و طبخ زردچوبه مرارت و طبخ بادروج و خوردن حليّت هريك ازين مذكورات را در عدم حصول اين علت دخل تمام است و آنكه از نزول استحكام يافته است و چشم را نابينا ساخته او را علاج غير قدح نيست و اين نيز بعضى نزولات را قابليت قدح است و استاد كامل درين شرط است زيرا كه بسيار عمل قدح مخاطرهست زيرا كه بياض چشم را از جانب وحشى بيشتر قطع مىكنند و ممتلى مجوّف ملسا دارند از آهن يا غير آن و آن را در طبقه كه آب در آن ساكن شده مىفرستد تا آب بتافتن ميل در جوف ميل آيد و اكثر چنين است كه طبقه را نمىيابند و على الفقدان صورت چشم كه باقى بود از نيز نمىماند پس احتراز ازين تدبير اولى باشد و آنكه قابل قدح است از آب سفيد رقيق صافى است و درين آب عليل ادراك ضو و شعله آتش مىكند و اين علامت صفائى آب متمكن در آن طبقه است و قابليت آن دارد كه بجوف ميل آيد فامّا آنكه غليظ باشد آن را قابليت قدح نيست چرا كه بواسطه غلظت و تمكن از محل خود حركت نمىكند و كحلى كه موجب حدت بصر باشد و منع نزول آب كند به اين اجزاست كه مذكور مىگردد توتياى كرمانى قدرى بايد گرفت و نيك كوفته به آب باديان نيك صلايه كرده و آب مرزنجوش تر و خشك ساخته و اين عمل سه بار بايد كرد و خشك ساخته بعد از آن زنجبيل و فلفل و دار فلفل و ماميران از هريك عشر توتيا مجموع نيك