محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
301
تحفه خانى ( فارسى )
[ 118 ] مقاله در بيان چرب چشم و چرب را اطبا سه نوع شمردهاند يكى آنكه حدوث او در سطح باطن جفن است كه آن درون پلك چشم باشد و البته مستلزم به خشونت قليله در محل حدوث چرب است و حمره كثيره و ثانى خشونتش بيشتر و حمرت و غلظش كمتر و ثالث آنست كه اقواست بحسب خشونت و حمر و غلظ از نوع ثانى و علاج هر دو نوع اول و ثانى اسهال و تنقيه بدنست از خلط موجب و قعد است اگر در خون زيادتى باشد بر قدر واجب و اكتحال بادويه حاره حاده مثل روشنائى و شياف احمر و شياف اخضر بايد كرد و اگر با حمرت رمد جمع شود استعمال آب موافق هر دو باشد بايد و اگر احتكاك باشد درين صورت استعمال ادويهء لينه بايد كرد كه موافقتر است و تنقيه بدن بمطبوخ افتيمون و يا حب افتيمون اولى است و مداومت حمام از انفع تدابير اينست و جالينوس گفته است كه هيچچيز در چرب عين انفع از آن نيست كه پلك چشم را بگردانند و مازوى كوفته و پيخته برو پاشند و اين را از علاجات مجربه عد كرده است و بعد از پاشيدن اين دارو چشم را ساعتى پوشد و بخواب رود و گفته كه از اصل منقطع مىشود و اصلا عود نمىكند و اگر اين علت به طول انجامد و بنوع ثالث انجامد علاج تنقيه بدن است به آب فواكه و يا بمطبوخ فواكه و يا خميرهء بنفشه هر صباح ده درم و ترنجبين صافى ده درم مجموع با قدرى آب گرم بايد آشاميد و غذا درين مقام ماش مقشر با اسفاناخ بايد داد هر روز و شب بلكه چشم گردانيده نبات با شكر بايد تراشيد و اگر با اين نوع چرب حكاك در اتاق باشد بايد قدرى كاسنى كوفته و پيخته و ازو رفاد ساخته و بروغن گل و گلاب ماليده بر چشم بايد بست