محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
287
تحفه خانى ( فارسى )
كه مجموع قند و ترنجبين پانزده مثقال مىشود چنانچه رسم است در آب مناسب دوا طبخ كرده صافى ساخته قند و ترنجبين اضافه كرده نيمگرم كرده بايد آشاميد و غذا مزوّره از ماش مقشر و نخود مقشر و خود را ببخارات آب جوشيده بعضى حشائش حاره مثل مرزنجوش و شبت و بابونه و اكليل الملك و مقدار اينها عند الطبيب امر تخمينست و احتياج در خيلى از مواضع بتعين مقدار نيست و ازين جهت است كه در بعضى احتقانات از فلان دوا يك كف و از فلان يك كف نوشتهاند و هيچ مقيد بتعين مثقال و درم نشدهاند وابسته بحدش طبيب ساختهاند و اگر در زكام راه نزول رطوبت مسدود شود كه موجب عسر نفس باشد و اذيت تبخير موجب انتفاح سده است و همچنين است تبخير بكاغذ سوخته . [ 112 ] مقاله در بيان مرض رعشه « الرعشة علّته يحدث فى الاعضاء و الآلتة و يكون عن ضعف القوة الحاملة للعضو و هى حركة اراديّته امر ثبات ارادىّ يخلط بتحريك غير ارادى » و رعشه علتى است كه عارض اعضاء آليّه مىشود مثل دست كه آلت بطش است و پا كه آلت مشى است و از عضو ضعف قوت حامله مر عضو را باشد و رعشه عبارت از حركت اراديست مختلط با حركت غير ارادى و سبب او سوء المزاج بارد مادى است و يا غير مادى است كه عارض عصب شده و ارخاى عصب كرده و سست ساخته و اكثر حدوث او مشايخ و پيران است و كسانى كه مدمنخمراند و بافراط مرتكب مىشود و كسانى كه آب سرد بافراط مىخورند و گاهى حدوث رعشه بسبب آلام نفسى باشد مثل غم و خوف و فزع و غضب و خجالت مفرط و يا بسبب وفور لذت