محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
279
تحفه خانى ( فارسى )
شورباى نخودآب بوقت صباح يا بوقت نماز ديگر و در زمستان بوقت نماز پيشين به دو سه دفعه حقنه بايد كرد و هر رطل مذكور نود مثقال است به وزن بدل روغن زيت و روغن كنجد است به همان وزن و اگر درين حقنه بواسطه نمك و بوره ارمنى خوف از حدوث مغص و پيچاك شكم شود بدل نمك و بوره آب افشرده گندنا بايد كرد و اگر اين حقنه بر مريض صعب باشد حقنه ازين اخف بايد اختيار كرد تخم زعير و برگ چقندر و برگ بيد انجير و شبت و نانخواه و مرزنجوش و هزار اسفند كه او را حرمل مىنامند و اكليل الملك و تخم معصفر و حلبه از هريك يك كف مجموع در سه رطل آب به آتش آهسته بايد طبخ كرد تا نيم بماند از كرپاس گذرانيده از عسل و آبكامه و شكر سرخ از هريك ده درم و از روغن زيت يا كنجد پانزده درم چنانچه سابقا مذكور شد حقنه بايد كرد و از مركباتى كه نفع او درين مرض بين است و درين مرض خوردن ترياق مژوديطوس و ترياق كبير كه مراد به آن ترياق فاروق است و گوارش بلادر درين مرض از انفع اشياء است امّا بايد كه در خوردن او مبالغه واقع شود تا تپ حادث نشود و مقادير ماكوله است مركبات زياده بر يك مثقال نيست و بايد كه درو مطبوخ يا عصاره بادرنجبويه خورده شود و مقدار مطبوخ يا عصاره ده درم است و اگر اين تدبير واقع شود بعد از آن علامت فلاح و بهبود ظاهر شود بعد از آن مداومت و مواظبت بماليدن روغنهاى مناسب بر اعضاى مفلوجه مثل روغن ناردين و روغن قسط و روغن زيبق و روغن سوسن و روغن فرفيون و روغن جندبيدستر و روغن سياهدانه كه مخصوص اين مرض و رعشه است و روغن سداب و روغن حب حنظل و ماليدن نفط سفيد بر عضو مفلوج بسيار نافع است و همچنين روغن خردل كه مراد به آن